متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی 

دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی
پایان نامه کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی
مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر تعامل والد-کودک و بازی درمانی کودک محور در علائم اختلالات اضطرابی و افسردگی کودکان دبستانی و خودکارآمدی والدین
تابستان 1394

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود
(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)
تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :
(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
چکیده
هدف: پژوهش حاضر به منظور بررسی و مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر تعامل والد-کودک و بازی درمانی کودک محور بر علائم اختلالات اضطرابی و افسردگی کودکان دبستانی و خودکارآمدی والدین انجام شد.
روش اجرا: طرح پژوهش حاضر شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. نمونه شامل 36 نفر از کودکان دبستانی مبتلا به اختلالات اضطرابی مراجعه کننده به مراکز مشاوره روانشناختی منطقه 4 شهر مشهد به همراه مادرانشان بودند که 12 نفر در گروه درمان مبتنی بر تعامل والد-کودک، 12 نفر در گروه بازی درمانی کودک محور و 12 نفر در گروه گواه گمارش شدند. مادران عضو گروه درمان مبتنی بر تعامل والد-کودک تعداد 8 جلسه درمان مبتنی بر تعامل والد-کودک و کودکان عضو گروه بازی درمانی کودک محور، تعداد 8 جلسه بازی درمانی کودک محور را دریافت کردند، اما برای اعضای گروه گواه مداخله خاصی ارائه نشد. قبل و بعد از اجرای مداخلات، آزمون غربالگری اختلالات هیجانی مرتبط با اضطراب دوره کودکی (SCARED)، مقیاس افسردگی کودکان و مقیاس خودکارآمدی والدینی توسط اعضای نمونه تکمیل شدند.
یافته ها: نتایج تحلیل داده ها نشان داد که در پس آزمون، علائم اختلالات اضطرابی و افسردگی آزمودنی های دو گروه آزمایشی نسبت به گروه گواه، کاهش معناداری داشته است، اما بین میزان کاهش علائم اختلالات اضطرابی و افسردگی در دو گروه آزمایشی تفاوت معناداری مشاهده نشد. همچنین نتایج نشان داد که در پس آزمون، خودکارآمدی والدینی آزمودنی های گروه درمان مبتنی بر تعامل والد-کودک نسبت به گروه بازی درمانی کودک محور و گروه گواه، افزایش معناداری داشته است، اما بین گروه بازی درمانی کودک محور و گروه گواه تفاوت معناداری در افزایش خودکارآمدی مشاهده نشد.
نتیجه گیری: یافته های پژوهش مؤید این مهم است که درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک و بازی درمانی کودک محور باعث کاهش علائم اختلالات اضطرابی و افسردگی کودکان دبستانی می گردند. همچنین درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک، خودکارآمدی والدینی مادران شرکت کننده در درمان را افزایش می دهد
کلید واژه ها: درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک، بازی درمانی کودک محور، علائم اختلالات اضطرابی، افسردگی، خودکارآمدی والدینی، کودکان دبستانی.
فهرست مطالب
تقدیر و تشکر. أ
تقدیم.. ب
چکیده فارسی.. پ
فهرست مطالب… ت
فهرست جداول.. ث
فصل اول: کلیات تحقیق.. 1
1-1. مقدمه. 2
 1-2. بیان مسئله. 3
1-3. اهمیت و ضرورت پژوهش…. 10
1-4. اهداف پژوهش…. 11
1-5. پرسش های پژوهش…. 11
1-6. فرضیه های پژوهش…. 12
1-7. تعاریف عملیاتی متغیرها 12
فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش…. 14
2-1 .موضع گیری های نظری پیرامون اضطراب کودکان.. 15
2-1-1. ماهیت و تعریف اضطراب… 15
2-1-2. اختلالات اضطرابی در کودکان.. 17
2-1-3. شیوع اختلالات اضطرابی در کودکان.. 19
2-1-4. نظریه های روانشناختی پیرامون اضطراب کودکی  20
2-1-4-1. دیدگاه روانکاوی.. 20
 2-1-4-2. دیدگاه رفتاری.. 22
 2-1-4-3. دیدگاه شناختی.. 23
2-1-4-4. دیدگاه بین فردی.. 23
2-2. موضع گیری های نظری درخصوص افسردگی کودکان. 25
2-2-1. تعریف افسردگی.. 26
 2-2-2. علائم و نشانه های بالینی افسردگی  28
2-2-3. همه گیرشناسی و سیر افسردگی.. 28
2-2-4. نظریه های افسردگی.. 31
2-2-4-1. نظریه های زیست شیمیایی افسردگی.. 31
2-2-4-2. نظریه های روانکاوی افسردگی.. 32
2-2-4-3. نظریه های یادگیری افسردگی.. 33
2-2-4-4. نظریه های شناختی افسردگی.. 33
 2-2-5. شکل گیری افسردگی در کودکان 36
2-2-6. پدیدارشناسی افسردگی کودکان. 37
2-2-6-1. نشانه های وابسته به افسردگی.. 37
2-2-6-2. نشانه های وابسته به رنج افسرده وار. 37
2-2-6-3. نشانه های دفاعی علیه افسردگی.. 45
2-2-6-4. رفتارهای معادل افسردگی.. 47
2-3. موضع گیری نظری درخصوص خودکارآمدی والدینی.. 49
2-3-1. تعریف خودکارآمدی والدینی.. 49
2-3-2.  نقش خودکارآمدی والدینی.. 52
2-3-3. عوامل موثر بر خودکارآمدی والدینی.. 54
2-3-3-1. وضعیت اجتماعی- اقتصادی.. 59
2-3-3-2. خصوصیات والدین.. 62
2-3-3-3. خصوصیات کودک…. 62
2-4. موضع گیری نظری درخصوص آموزش تعامل والد- کودک…. 65
2-4-1. ماهیت و نقش تعامل والد – کودک…. 65
2-4-2. نظریه های مختلف پیرامون تعامل والد – کودک…. 54
2-4-2-1. نظریه اریکسون.. 59
2-4-2-2. نظریه راجرز. 62
2-4-2-3. نظریه فروید. 62
2-4-3. درمان تعامل والد- فرزند بر اساس رویکرد تحولی- تفاوت های فردی مبتنی بر ارتباط.. 65
2-4-3-1. رشد هیجانی کارکردی (D) 65
2-4-3-2. تفاوت های فردی (I). 79
2-4-3-3. روابط و تعاملات (R). 81
2-4-4. درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک…. 81
2-4-5. درمان تعامل والد- کودک برای کودکان دارای اختلالات اضطرابی.. 90
۲-5. موضع گیری های نظری پیرامون بازی درمانی.. 92
2-5-1. تعریف بازی.. 95
۲-5-2. کاربردهای مختلف بازی در درمان کودکان.. 73
۲-5-2-1. افزایش درک تشخیصی.. 74
۲-5-2-2. خلق اتحاد درمانی.. 74
۲-5-2-3. تسهیل  بیان کلامی و برون ریزی تنش و مطالب ناهشیار. 78
۲-5-2-4. اهمیت تکاملی بازی.. 79
۲-5-2-5. ورود به دنیای کودک از طریق تجربیات بازی.. 81
۲-5-3. تعریف بازی درمانی.. 81
۲-5-4. تجربه کودک در بازی درمانی.. 90
2-5-5. اهمیت بازی درمانی.. 92
۲-5-5-1. نقش بازی در رشد شناختی کودکان.. 95
۲-5-5-2. ارزش درمانی بازی.. 103
۲-5-5-3. نقش بازی در رشد جسمانی.. 104
۲-5-5-4. نقش بازی در رشد روانی- اجتماعی و ارتباط با همسالان.. 117
2-6. یافته های پژوهشی در خصوص موضوع تحقیق.. 118
فصل سوم: روش تحقیق.. 119
3-1. طرح پژوهش…. 127
3-2. جامعه. 119
3-3. حجم نمونه. 127
3-4. روش نمونه گیری.. 139
3-5. ابزار تحقیق.. 119
2- مقیاس افسردگی کودکان.. 127
3- مقیاس خودکارآمدی والدینی.. 139
3-6. روش اجرای تحقیق.. 119
3-7. روش تجزیه و تحلیل داده ها 127
3-8. ملاحظات اخلاقی.. 139
فصل چهارم: یافته های آماری تحقیق.. 119
4-1. مقدمه. 120
4-2. بررسی جمعیت شناختی.. 139
4-3. بررسی توصیفی اطلاعات… 119
4-4. تجزیه و تحلیل استنباطی داده ها 127
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری.. 119
5-1. بحث و نتیجه گیری.. 127
5-2. جمع بندی نهایی.. 119
5-3. محدودیت های پژوهش…. 127
5-4. پیشنهادهای پژوهش…. 139
منابع  119
چکیده انگلیسی.. 139
مقدمه
توجه به وضعیت سلامت جسمی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و علایق کودکان و فراهم آوردن زمینه لازم برای تحقق یک زندگی پویا و سالم برای آن ها، ضامن سلامتی جامعه برای سال های آینده به شمار می رود. کودکان از اقشار مستعد جامعه و سازندگان آینده کشور خویش می باشند و سطح سلامت آن ها تأثیر بسزایی در یادگیری و افزایش آگاهی علمی و موفقیت های تحصیلی شان در آینده خواهد داشت. بنابراین امروزه تلاش در جهت شناخت آسیب شناسی روانی در کودکان به عنوان یک هدف ویژه برای بهبود جامعه به شمار می رود (چراغ ملایی، خسروی و بنی جمال،1389).
دوران کودکی به خاطر نقش و اهمیتی که در زندگی انسان دارد، در هر زمان مورد توجه دانشمندان، روانشناسان و نویسندگان آن عصر بوده است. روانشناسان مختلف نحوه گذران این دوران را تعیین کننده زندگی روانشناختی فرد در بزرگسالی دانسته اند. همه این اشارات و توجهات نشان دهنده اهمیتی است که این دوره از زندگی می تواند داشته باشد. این دوره را همچنین می توان مرحله مهمی در اکتساب رشد روانی- اجتماعی تلقی کرد (رابین و کاپلان[1]،2010).
یکی از مشکلات عمده که تاثیر بازدارنده و مهمی بر کارآمدی و پویایی کودکان دارد و از شکل گیری سالم هویت و نیز شکوفایی استعدادها و قوای فکری و عاطفی در آنان جلوگیری می کند، بروز علائم آسیب شناسی روانی از قبیل اضطراب و افسردگی است. از مهمترین موانع سازگاری کودکان با محیط های اجتماعی از قبیل مدرسه و همسالان، علائم اضطراب و افسردگی می باشد. در سی سال گذشته به علائم آسیب شناسی روانی کودک به عنوان یک مسئله خیلی مهم و مورد علاقه توجه شده است و پژوهش های گسترده ای در جهت درک این پدیده، عوامل موثر بر آن و مداخلات مفید برای کاهش آن انجام شده است (کویدمیر و دمیر[2]،2008). علائم اضطراب و افسردگی از مشکلاتی هستند که کودکان زیادی از آن رنج می برند و به مشکلاتی از قبیل افت تحصیلی و ناتوانی در استفاده از توانایی های بالقوه کودک منجر می شوند (منتظرغیب و قدسی،1388).
با توجه به آثار نامطلوب اضطراب و افسردگی بر جنبه های مختلف سلامت  و رشد روانی کودکان، بررسی مداخلات تاثیر گذار بر این متغیرها از اهمیت بسزایی برخوردار است. لذا محقق در تحقیق حاضر بر آن شد تا به بررسی و مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک و بازی درمانی کودک محور بر  علائم اختلالات اضطرابی و افسردگی کودکان دبستانی و خودکارآمدی والدین آنها بپردازد. 
1-2. بیان مسئله
از دیدگاه بسیاری از پایه گذاران علم روانشناسی، دوران کودکی، دوران سرنوشت سازی است که نحوه گذران آن، تعیین کننده چگونگی زندگی بزرگ سالی بشر است. بااین وجود تا چندی پیش به مشکلات روان شناختی کودکان اهمیت لازم داده نمی شد و مباحث آسیب شناسی روانی بیشتر حول محور بزرگ سالان قدم برمی داشت؛ اما امروزه ثابت شده است که در دوران کودکی نیز انسان استعداد زیادی برای ابتلا به انواع بیماری های روانی دارد. یکی از مشکلات روان شناختی گریبان گیر کودکان، اضطراب[3] است. اضطراب یکی از شایع ترین اختلالات در میان کودکان است (لوبی[4]،2013).
در دوره هایی از رشد تقریباً همه کودکان وقتی از مراقبان اصلی خود دور می شوند و یا در محیطی جدید و ناآشنا قرار می گیرند، اضطراب را تجربه می کنند. در حقیقت بروز گونه های خاصی از اضطراب، مانند اضطراب جدایی در سال های نوپایی کودک (18 تا 24 ماهگی) از دیدگاه رشدی امری عادی است؛ نوپایان اغلب در لحظه های جدایی از والدین گریه می کنند، به آن ها می چسبند و قشقرق راه می اندازد (عباسی و همکاران،1389)؛ اما علائم اضطراب در برخی کودکان در مراحل بعدی رشدی به صورت نابهنجار ادامه می یابد و عملکرد روانی- اجتماعی آن ها را مختل می کند. در چنین مواقعی باید علائم را با دقت بیشتری مورد بررسی قرار داد و آن ها را در طبقات تشخیصی اختلالات اضطرابی گنجاند (انجمن روان پزشکی امریکا[5]، 2013).
اضطراب در کودکان حالتی است که با احساس وحشت مشخص می شود و با علائم جسمی که بیانگر افزایش فعالیت دستگاه عصبی خودمختار است، همراه است. اضطراب بر عملکرد جسمانی و شناختی اثرگذار است و موجب تحریف های ادراکی می شود (سادوک و سادوک،1391). اضطراب معمولاً به عنوان احساس پراکنده و مبهم و نامطبوع ترس و تشویش تعریف  می شود. کودک مضطرب خصوصاً در مورد خطرات ناشناخته بسیار نگران است و ترکیبی از این علائم را نشان می دهد: طپش قلب، تنگی نفس، شب ادراری، جویدن ناخن، اسهال، بی اشتهایی ، سستی، سرگیجه، تعریق، بی خوابی، تکرار ادرار و لرزش بدنی (رومر و اورسیلو،2002 ). اضطراب یک حالت خلقی منفی است که با علائم جسمی مانند تنش عضلانی و اندیشناکی[6] نسبت به آینده مشخص می شود (بارلو، 2007). اضطراب یک علامت هشداردهنده است که خبر از خطری قریب الوقوع می دهد و شخص را برای مقابله آماده می سازد. ترس که یک علامت هشداردهنده مشابه است، از اضطراب با خصوصیات زیر تفکیک می شود: ترس واکنش به تهدیدی معلوم، خارجی و از نظر منشأ بدون تعارض است، اما اضطراب واکنش در مقابل خطری نامعلوم، درونی، مبهم و از نظر منشأ همراه با تعارض است (سادوک و سادوک، 1390).
تحقیقاتی که در زمینه اضطراب کودکان انجام شده است، نرخ شیوع این اختلال در کودکی را 5/13 درصد گزارش نموده اند (سادوک و سادوک،1391). پژوهش های مرتبط با علائم اضطراب کودکان در دو مسیر به انجام رسیده اند. یک دسته از این پژوهش ها به بررسی عوامل تأثیرگذار بر شکل گیری اضطراب کودکان پرداخته اند و دسته دیگر تأثیرات علائم اضطرابی را بر رشد روانی- اجتماعی کودکان موردتوجه قرار داده اند. پژوهش­هایی که به بررسی عوامل تأثیرگذار در ایجاد علائم اضطرابی کودکان پرداخته­اند، از یک سو این اختلال­ها را نوعی واکنش کودک نسبت به نابسامانی­های خانوادگی دانسته­اند (شنیدر[7] و همکاران، 2011) و از سوی دیگر، به محرک­های محیطی نامناسب مانند عدم پذیرش کودک، عدم محبت و حمایت کافی از طرف والدین، افراط در محبت، نابسامانی در خانواده، عدم مراقبت و دلسوزی­های مادر، دلبستگی ناایمن در دوران کودکی و استرس والدین نسبت داده اند (پاندینا[8]، بیلدر[9] و کیت[10]، 2007). همچنین، نبود تعامل مناسب بین کودک و والدین، محرومیت هیجانی در دوران کودکی، نبود تکیه­گاهی که نیازهای مراقبتی و رشدی کودک را برآورده سازد، والدین غیر پاسخگو، اعتماد کم و فاصله زیاد بین والدین و فرزند، نبود همدردی مشترک در مسائل استرس­زا، در سوق دادن کودکان به سمت علائم اضطراب از نقش تعیین کننده و انکارناپذیری برخوردارند (پری[11]، 2007).
تحقیقاتی که به بررسی تأثیرات اضطراب بر رشد روانی- اجتماعی کودکان پرداخته اند، حاکی از این هستند که اضطراب نه تنها در زمان بروز باعث ایجاد مشکلاتی در تجربه استقلال کودک در محیط های بازی و تحصیلی می گردد، بلکه شکل گیری مهارت های اجتماعی که اساس پیشرفت تحصیلی و شغلی او در آینده هستند را با مانع مواجه می سازد. این تحقیقات نشان داده است که کودکان مبتلا به اضطراب در بزرگ سالی نسبت به کودکانی که اضطراب را نشان نداده اند، وضعیت روان شناختی نامناسب تری دارند و بیماری های روانی بیشتری را گزارش می کنند (پترسون و کارتر[12]،2007؛ نقل از کندال،2013).
بخشی از مطالعاتی که در رابطه با تأثیرات بلندمدت اضطراب کودکان انجام شده است، نشان داده اند که تجربه اضطراب در دوره کودکی، مشکلاتی را برای افراد ایجاد می کند که علاوه بر ناراحتی های شخصی، ممکن است بر چگونگی پیشرفت تحصیلی و اجتماعی آن ها در دوره نوجوانی و بزرگ سالی نیز، تأثیرات منفی داشته باشد (فینوکان و مرکر،2006). از سوی دیگر، تحقیقات طولی مختلف حاکی از این است که تجربه نشانگان اضطراب در دوران کودکی، پیشایند گرایش به مصرف مواد مخدر و دیگر اختلالات روانی است و درصورتی که فرایند درمان اضطراب به درستی انجام نگیرد، افت شدید سازگاری اجتماعی پیش بینی می شود (زولونسکی و همکاران،2006).
بر اساس گزارش لاست[13] (2006؛ نقل از کندال،2013) سه چهارم کودکانی که از مدرسه گریزانند مبتلا به اختلال اضطراب می باشند و در صورت عدم اقدام به موقع برای درمان ممکن است این کودکان به طور ثانوی دچار اختلالات روانی شدید شوند. اختلالات اضطرابی به نظر می رسد چنانچه درمان نشود دارای سیری مزمن خواهد بود (لوینسون، هولم دنوما، اسمال، سیلی و جوینر[14]، 2008؛ نقل از کندال،2013)؛ بنابراین با توجه به تأثیرات منفی اضطراب بر جنبه های مختلف زندگی روان­شناختی کودکان، پرداختن به آن و شناسایی مداخلات تأثیرگذار بر آن از اهمیت بسزایی برخوردار است.
از نشانگان آسیب شناسی روانی که در میان کودکان مبتلا به اضطراب به وفور مشاهده می شود و در اکثر موارد با اختلالات اضطرابی همبودی دارد، افسردگی است. افسردگی، اختلالی است که خصوصیت اول و عمده آن تغییر خلق است و شامل یک احساس غمگینی است که از یک ناامیدی خفیف تا احساسات یأس شدید ممکن است نوسان داشته باشد. این تغییر خلق نسبتاً ثابت و برای روزها، هفته ها ماه ها و یا سال ها ادامه دارد و برای این تغییر خلق تغییرات مشخصی در رفتار، نگرش، تفکر، کارایی، اعمال بدنی وجود دارد. افسردگی از توانایی های زیستی، جسمانی، فعالیت و اراده شخص می کاهد و با پیش آوردن اختلال های ذهنی اعتمادبه نفس او را متزلزل می کند. در کودک بهنجار افسردگی شدید تنها در پی یک عام اندوه بار مانند از دست دادن یکی از عزیزان یا شکست در یکی از جنبه های زندگی و یا ناامیدی بروز می کند. زمانی می توان افسردگی را بیماری دانست که از نظر شدت و مدت با عامل اندوه بار پیش آمده در زندگی کودک تناسبی نداشته باشد (سادوک و سادوک،1391).
افسردگی یکی از شایع ترین مشکلات حیطه سلامت روان در جهان و علائم افسرده ساز رایج ترین شکایات کودکان و نوجوانان است. میزان شیوع افسردگی در طی عمر برای نوجوانان در سراسر دنیا 14 درصد تخمین زده شده است، اما میزان شیوع افسردگی کودکی و نوجوانی در ایران به طور دقیق مشخص نیست و علت آن عدم انجام یک تحقیق کامل و مبتنی بر نمونه گیری صحیح در کل کشور است. این میزان در تحقیقات مختلف و بر مبنای پرسشنامه های مختلف محقق ساخته، پرسشنامه افسردگی بک و پرسشنامه افسردگی کودکان کواکس (CDI) بین 10 تا 30 درصد برآورد شده است (بانکی، امیری و اسعدی،1388). با توجه به شیوع گسترده افسردگی در کودکان و نوجوانان، گاهی اوقات از آن به عنوان بیماری سرماخوردگی در میان اختلالات روان پزشکی کودکان یاد می شود (استافر،2000). به دلیل اینکه تقریباً دوسوم کودکان افسرده به بزرگ سالان مبتلا به افسردگی اساسی تبدیل می شوند و 10 تا 15 درصد آن ها از این طریق به زندگی خود خاتمه می دهند، پرداختن به اختلال افسردگی در کودکان و شناسایی روش های درمانی اثربخش بر کاهش آن از اهمیت بسزایی برخوردار است (سگال، ویلیامز و تیزدل، 2002).
 از دیگر عواملی که تأثیر قابل ملاحظه ای بر شکل گیری اختلالات اضطرابی در کودکان دارد، ویژگی های روان شناختی والدین آن ها علی الخصوص خودکارآمدی است. بسیاری از رفتارهای انسان با سازوکارهای نفوذ بر خود، برانگیخته و کنترل می شوند. در میان مکانیسم های نفوذ برخود، هیچ کدام مهم تر و فراگیرتر از باور به خود کارآمدی شخصی نیست. اگر فردی باور داشته باشد که نمی تواند نتایج مورد انتظار را به دست آورد و یا به این باور برسد که نمی تواند مانع رفتارهای غیرقابل قبول شود، انگیزه او برای انجام کار کم خواهد شد. اگرچه عوامل دیگری وجود دارند که به عنوان برانگیزنده های رفتار انسان عمل می کنند، اما همه آن ها تابع باور فرد هستند. خودکارآمدی، توان سازنده ای است که بدان وسیله، مهارت های شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری انسان برای تحقق اهداف مختلف، به گونه ای اثربخش ساماندهی می شود (بندورا،2006). خودکارآمدی به داشتن مهارت یا مهارت ها مربوط نمی شود، بلکه به داشتن باور به توانایی انجام کار در موقعیت های مختلف، اشاره دارد. خودکارآمدی عبارت است از باور فرد، در این خصوص که توانایی انجام تکالیف را دارد یا خیر. خودکارآمدی بر روشن شدن لیاقت و قابلیت فرد، برای کنار آمدن مؤثر با بسیاری از موقعیت های تنش زا مبتنی است (شوارزر و لوزیسیزک، 2005) و دربرگیرنده احساس خوشایند فرد در انجام تکالیف است که به طور فراگیری با انگیزش و انجام موفقیت آمیز تکالیف در تمامی انسان ها مرتبط است (سالیوان و مالیک،2000).
به طور خاص خودکارآمدی والدین تأثیر گسترده ای بر کیفیت ارتباط والد با فرزندش دارد (کلارک،2007). خودکارآمدی والدینی به میزان صلاحیت و شایستگی ای گفته می شود که والدین در مدیریت مشکلات فرزندشان احساس می کنند (ماش[15] و جانستون[16]،2005). والدین به منظور احساس خودکارآمدی نیازمند دانش و اطلاعات در زمینه تکنیک های مؤثر مراقبت از کودک هستند. آن ها بایستی به توانایی های خود اعتماد کرده و مطمئن باشند که عملکردشان تأثیر مثبتی بر رفتارهای کودک می گذارد (کولمن[17] و کاراکر[18]،2003؛ تتی[19] و گلفند[20]،2007). خودکارآمدی والدینی یک ساختار شناختی مهم در ارتباط با عملکرد والدین است. خودکارآمدی والدینی به ارزیابی والدین نسبت به توانایی خود در ایفای موفقیت آمیز نقش والدگری اطلاق می شود؛ بنابراین افرادی که به توانایی ها و مهارت های خود در نقش والدگری اعتماد داشته باشند، خودکارآمدی بالاتری را احساس می کنند (جونز[21] و پرینز[22]،2005).
خودکارآمدی والدینی تأثیر به سزایی بر نحوه تعاملات والد- کودک و کیفیت والدگری دارد. بر این اساس والدینی که خودکارآمدی بالاتری دارند، گرایش بیش تری به استفاده از روش های مثبت والدگری مثل پاسخ گو بودن، حساس بودن، گرمی، تحریک کنندگی، استفاده از سبک های کارآمد سازگاری و مراقبت بدون تنبیه دارند. برعکس والدینی که خودکارآمدی پایین تری دارند، گرایش به استفاده از شیوه های خشن، تهدیدآمیز، پرخاشگرانه و استفاده از سبک های ناکارآمد سازگاری دارند (سندرس[23] و وولی[24]،2005؛ کولمن و کاراکر،2003).
در زمینه مداخلات درمانی به منظور بهبود وضعیت روان شناختی کودکان مبتلا به اختلالات اضطرابی مداخلات متنوعی صورت گرفته است. درمان های رایج اضطراب کودکان به طور عمده بر شیوه های شناختی- رفتاری تمرکز داشته اند. این درمان ها در کاهش اضطراب کودکان مؤثر بوده است و تغییرات حاکی از آن، در دوره های پیگیری بالای دو سال نیز حفظ شده است (میچایلیزن و کندال[25]،2012). با این وجود درمان های شناختی- رفتاری که فقط بر روی کودک متمرکز بوده اند، در بعضی اختلالات کودکان که در رابطه با تعاملات اجتماعی کودک شکل می گیرد، مانند اختلالات اضطرابی، اثربخشی باکفایتی ندارند. ازآنجایی که تحقیقات نشان داده است که بهبود عملکرد اعضای خانواده و افزایش تعاملات مثبت والد-کودک می تواند در پیشگیری یا رشد اختلالات اضطرابی در کودکان مفید باشد، درمان های شناختی- رفتاری به سمتی پیش رفته اند که والدین را در فرایند درمان درگیر سازند (مک کناچی و همکاران، 2007؛ نقل از کندال،2013). 
در حیطه روان درمانی کودکان تلاش های گسترده ای به منظور درگیر ساختن والدین در فرایند درمان کودکان مبتلا به اختلالات اضطرابی انجام شده و به ثبت رسیده است. یکی از این مداخلات که از پیشینه نظری و پژوهشی گسترده ای برخوردار است درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک[26] است. درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک، روشی است که به یاری والدین می پردازد تا رابطه شان را با کودکان مشکل دار بهبود بخشند تا بتوانند مسائلشان را حل کنند (کندی[27] و همکاران،2014). درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک، یک رویکرد درمانی است که تکنیک های رفتاری و سنتی را در درمان مشکلات رفتاری کودکان، یکپارچه می کند. درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک، درمانی است که از لحاظ تجربی مورد حمایت بوده و برای درمان اختلالات رفتاری در کودکان و خانواده هایشان طراحی شده است. هدف از ایجاد درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک این بود که از سوء رفتاری که والدین با فرزندانشان دارند، جلوگیری به عمل آید (کندی و همکاران،2014).
درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک به والدین کمک می کند تا با کودکانشان روابطی گرم و پاسخگرانه برقرار سازند و رفتارهای کودک را به طور مؤثرتری مدیریت نمایند. درمان مبتنی بر تعامل والد- کودک بر این فرض استوار است که بهبود تعامل والد- کودک منجر به بهبود عملکرد خانواده و کودک خواهد شد (انتن و گولان،2009). تحقیقات نشان داده مادرانی که سطوح بالایی از اضطراب دارند گرایش دارند که از کودکانشان بیش ازاندازه حمایت کنند، گرمی کمتری به کودک ابراز می کنند و به وی خودمختاری و استقلال کمتری دهند (بایر، سانسون و همفیل[28]، 2006؛ نقل از کندی،2014). با توجه به اینکه عواملی از قبیل حمایت بیش ازحد والدین باعث می شود ترس حضور در موقعیت های جدید در دل فرزندان به وجود آید، کودکان چنین والدینی فاقد تعاملات اجتماعی می شوند؛ چون نمی دانند در جمع چه باید بکنند، لذا ترجیح می دهند در گوشه ای تنها و ساکت بنشینند. همچنین والدینی که مرتب درباره ی نظرات دیگران راجع به کودک خود صحبت می کنند، ترس از ابراز وجود را در دل فرزندانشان به وجود می آورند. بنابراین بازسازی و بهبود این گونه رفتارهای والدین در تعامل صحیح والد- کودک می تواند نقش مهمی در کاهش اضطراب کودک داشته باشد.
از مداخلات دیگری که اثربخشی آن در زمینه اختلالات اضطرابی کودکان از حمایت نظری و پژوهشی گسترده ای برخوردار است، بازی درمانی است. بازی درمانی، روشی است که به یاری کودکان مبتلا به اختلالات روانی می پردازد تا بتوانند مسائلشان را حل کنند و درعین حال نشان دهنده این واقعیت است که بازی برای کودک همانند یک وسیله طبیعی است، با این هدف که او بتواند ویژگی های درون خود را از طریق بازی بروز دهد و آن ها را به نمایش بگذارد، همانند آن گونه از درمان هایی که بزرگ سالان از طریق آن با سخن گفتن مشکلات روانی خود را بیان می کنند (ری،2008). بازی درمانی روشی درمانی است که از رابطه متقابل و سالم بین والدین و فرزند الگوبرداری شده است. لون فلد (2003) معتقد است نقش اساسی بازی آن است که کودک را از مرحله عدم بلوغ هیجانی به بلوغ هیجانی رهنمون می سازد. هدف متخصصینی که با کودکان کار می کنند، این است که رشد کودک را سرعت بخشند و بازی درمانی یکی از راه های مؤثر برای بهبود رشد کودک است (نقل از براتون و همکاران،2005).
بازی مهم ترین شکل فعالیت در سنین کودکی است که می تواند بر کل شخصیت کودک و رشد و شکوفایی او در تمام زمینه های آن اعم از اجتماعی، عقلانی، اخلاقی و … مؤثر باشد (لندرث،2002). کودکانی که در بازی پرورش کافی یافته باشند، قطعاً بیشتر قادر خواهند بود که در جهان پرهیاهوی امروز از نیروی تفکر بهتری برخوردار شوند (باگرلی و جن کینس،2009). پژوهش ها نشان داده اند که درمان غیر دارویی اختلالات اضطرابی همچون روان درمانی با استفاده از شیوه های بازی درمانی برای درصد قابل ملاحظه ای از کودکان، نتیجه بخش بوده است. هرگاه زبان کلامی برای ابراز افکار و احساسات کودکان کفایت نکند، درمانگران از بازی درمانی برای کمک به کودکان برای ابراز آنچه آن ها را مضطرب کرده است، استفاده می کنند (پاون و همکاران،2008). رابطه حسنه ای که بین درمانگر و کودک در طول جلسه های بازی درمانی شکل می گیرد، تجربه مهمی را که برای درمان لازم است فراهم می آورد. در بازی درمانی اسباب بازی ها مثل کلمات کودک و بازی، زبان کودک است (لندرث،2002)

تعداد صفحه :143
قیمت :37500 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه : بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه مازندران نسبت به ...

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  [email protected]