آشنایی با آناتومی ستون فقرات (مهره ای) | بیماری

 

با مطالعه این مطلب به صورت کامل به مبحث آناتومی ستون فقرات یا همون ستون مهره ای آشنا میشین. به ترتیب همه مهرها رو توضیح می دیم تا آناتومی ستون فقرات رو خوب یاد بگیرین.

تعداد استخوانها : ستون مهره ای از ۲۶ استخون جدا از هم تشکیل شده .

شکل : بی نظم

ستون مهره ای به همراه جناغ و دنده ها , استخون بندی تنه رو به وجود می آورد . این استخون از یه سری استخون که مهره اسمشه تشکیل شده و اندازه اون در افراد بالغ به صورت میانگین ۷۱ سانتیمتره و علاوه بر انعطاف پذیری , در جهات جلویی پشتی و طرفی حرکت می کنه . ستون مهره ای طناب نخاعی رو در بر گرفته و از اون پشتیبانی می کنه و هم اینکه علاوه بر پشتیبانی سر , محلی واسه اتصال دنده ها و عضله های پشته . بین مهرها سوراخهایی به نام سوراخ بین مهره ای هست که اعصابی که نخاع شوکی رو به قسمتهای جور واجور بدن در رابطه می کنن , از اونا عبور می کنن .

 

 

ستون مهره ای افراد بالغ از ۲۶ مهره تشکیل شده که به قسمتهای زیر تقسیم می شه :

– ۷ عدد مهره گردنی در ناحیه گردن .

– ۱۲ عدد مهره سینه ای که در قسمت پشت چاله قفسه سینه قرار داره .

– ۵ عدد مهره کمری که در ناحیه کمره .

– ۵ عدد مهره خاجی که با همدیگه جوش خورده و استخون خاجی نامیده می شه .

– مهرهای دنبالچه ای که به همدیگه جوش خورده و یه یا دو استخون دنبالچه رو به وجود میارن . قبل از جوش خوردن مهرهای خاجی و دنبالجه تعداد کل مهرهای ستون مهره ای ۳۳ عدد بوده . بین هر مهره صفحه هایی از جنس غضروفی – رشته ای به نام دیسک قرار داره که مفاصلی پر قدرت رو به وجود میارن و امکان حرکتهای جور واجور ستون مهره ای رو جفت و جور میسازن . در اثر شرایطی مانند آسیب , مریضی و افزایش سن ممکنه دیسک آسیب ببینه . این آسیب درد داره چون دیسک اعصابی رو که سوراخ بین مهره ای عبور می کنن , تحریک می کنه.

 

 

 

 

 

انحنای ستون مهره ای

وقتی که از پهلو به ستون مهره ای نگاه کنیم در این ستون ا نحناهایی رو میبینیم . اگه ستون مهره ای رو از طرف جلو مهم بدونیمش به طور متناوب قسمتای محدب و مقعری مشاهده می شه . انحنا در ستون مهره ای مانند استخوانهای بلند بسیار مهم هستن چون دلیل افزایش قدرت , کمک به حفظ تعادل در حالت وایس تاده , دریافت (جذب ) فشارهای به وجود اومده به وسیله راه رفتن و کمک به جلوگیری از شکستن ستون می شه .

ستون مهره ای چهار انحنا داره که وقتی از جلو به اون نگاه می کنیم دو انحنا به صورت محدب و دو انحنا به صورت مقعر دیده می شه . در جنین بجای این چهار انحنا تنها یه انحنای مقعر که مربوط به بالای مهره خاجیه مشاهده می شه . حدود سه ماهگی و وقتی که طفل شروع به نگاه داشتن سر خود می کنه , انحنای گردنی به وجود میاد . بعد وقتی کودک ایستاد و شروع به راه رفتن کرد , ایجاد انحنای گردنی و کمری به طرف جلو یعنی محدب هستن در حالی که دو انحنای دیگه یعنی سینه ای و خاجی به شکل مقعر هستن .

چون انحنای گردنی و کمری از تغییر حالت جنینی ( بعد از تولد ) به وجود میان , به اونا انحناهای ثانویه می گن . دو انحنای دیگه یعنی سینه ای (پشتی) و خاجی که مقعر هستن و از دوره جنینی وجود دارن انحناهای اولیه نامیده می شن. اگه از جلو به ستون مهره ای نگاه کنیم می بینیم کمتر اتفاق میفته که به طور کاملً قائم باشه و طبق راست یا چپ دست بودن فرد , دارای انحرافی به سمت چپ یا راست بدنه.

در شرایط مختلفی ممکنه انحناهای ستون مهره ای زیاد شه . مثلا فلج عضلانی در هر کدوم از دو طرف ستون مهره ای , ضعف اندام یا مریضی ممکنه به خم شدن طرفی ستون مهرها منجر شه . در اینجور حالتی , ستون مهره ای به طرف راست یا چپ بدن منحرف می شه و ممکنه این حالت در هر کدوم از نواحی پشت اتفاق بیفته . افزایش انحنای ناحیه سینه ای ایجاد قوز یا گوژپشتی می کنه .

گوژپشتی هم در اثر افزایش انحنای کمری به وجود میاد . این دو حالت هم ممکنه به دلیل سل مهرها , نرمی استخون یا ضعف اندام به وجود بیاد.

 

 

 

 

ساختار یه مهره نمونه

ساختار تموم مهرهای ستون مهره ای از پایهً با همدیگه مشابه هستن اما از نظر اندازه , شکل و ویژگی , تفاوتهایی میان اونا مشاهده می شه . یه مهره نمونه شامل قسمتای زیره :

۱- تنه یا دیسک مهره که کلفت و دیسک مانند بوده و در جلوی مهره قرار داره و قسمتیه که وزن رو تحمل می کنه . سطح بالایی و پائینی اون زبره تا دیسکهای بین مهره ای بتونن به اونا وصل شن . در بخش جلوئی و جانبی تنه , سوراخ عروق خونی قرار داره .

۲- پایه که از تنه یا جسم مهره به طرف پشت امتداد پیدا میکنه . پایه ها به تیغهای استخوانی وصل می شن که اونا در قسمت پشت به همدیگه وصل شده و زائده خاری رو به وجود می آورد . به مجموعه پایه ها و تیغهای استخوانی , کمون مهره ای می گن که در بین خود سوراخ یا مجرای نخاعی رو به وجود میارن . از روی هم قرار گرفتن این سوراخها , مجرای کاملی به وجود میاد که نخاعی شوکی در درون اون جای میگیره . قسمتهای بالائی و پائینی پایه ها به شکلی به تنه وصل هستن که وقتی به طور مرتب روی ستون قرار می گیرن سوراخهایی در دو طرف خود ایجاد می کنن . این سوراخها محل عبور ریشه های اعصاب نخاعی هستن .

۳- از کمون مهره ای ۷ زائده خارج می شه . در محل اتصال پایه و تیغه زائده عرضی به دو طرف مهره امتداد پیدا میکنه . هم اینکه , زائده دیگری به نام زائده خاری به طرف پشت امتداد پیدا میکنه . این سه زائده محل اتصال عضلانیه . وظیفه ۴ زائده باقی مونده تشکیل مفصل با مهرهای دیگه س .

دو زائده بالائی با زوائد پائینی مهره بالائی و دو زائده پائینی با زوائد بالائی مهرهای پائینی مفصل می شن .

حالا قسمتهای جور واجور ستون مهره ای رو بررسی می کنیم .

 

 

 

۱-مهرهای گردنی :

گردن ۷ مهره داره , تنه مهره چون وزن کمتری رو تحمل می کنه کوچکتره و زائدهای عرضی و خاری در آخر دو شاخه هستن . در قانون زوائد عرضی سوراخیه به نام سوراخ عرضی که از اونا شریانهای مهره ای عبور می کنن . زوائد مفصلی وسیع تر هستن و این دلیل می شه که حرکتهای مهرهای گردنی در همه جهات ممکن باشه . اولین مهره گردنی رو اطلس می گن و با استخون پس سری مفصل می شه.

 

 

مهره اطلس به شکلیه که با مهرهای دیگه فرق داره , یعنی تنه نداره و فقط یه حلقه استخوانیه که از دو توده طرفی و دو قوس استخوانی جلوئی و پشتی تشکیل شده . این حلقه استخوانی به وسیله رباط عرضی به دو سوراخ پشتی و جلوئی تقسیم شده . در سوراخ جلوئی , زائده دندانی دومین مهره گردنی قرار گرفته و سوراخ پشتی محل عبور نخاعه .

دومین مهره گردنی زائده ای به نام زائده دندانی داره که در سوراخ جلوئی حلقه اطلس قرار میگیره .

 

 

۲-مهرهای پشتی یا سینه ای

اندازه تنه این مهرها حد وسط بین مهرهای گردنی و کمریه . در کل دارای شباهتی کامل با مهره نمونه بوده , فقط در دو طرف و هم اینکه روی زوائد عرضی اون روشای مفصلی کوچیکی قرار داره که با دنده ها مفصل می شن . جهت زوائد مفصلی سینه ای هم بینابین جهت زوائد مفصلی مهرهای گردنی و کمریه . یعنی زوائد مفصلی مهرهای گردنی تقریباً افقی و جهت زوائد مهرهای کمری عمودیه . زوائد خاری این مهرها دراز و مایل به پائینه . تعداد مهرهای سینه ای ۱۲ عدد هستن .

 

 

۳-مهرهای کمری :

تعداد این مهرها ۵ عدده و چون باید وزن بیشتری رو تحمل کنن،مهرهای بزرگ تری هستن. با دنده مفصل نمی شن پس سطح مفصلی دنده ای ندارن . زوائد مفصلی اونا طوریه که زوائد مفصلی فوقانی به صورت یه ناودون عمودی و زوائد مفصلی تحتانی مانند یه نیمه استوانه عمودیه . این شکل مفصل شدن دلیل می شه که در ناحیه کمری حرکات طرفی وجود نداشته و حرکتهای اصلی این مهرها فقط در خم شدن و باز شدن خلاصه شه .

 

 

 

 

 

۴- استخون خاجی

استخون واحدیه که در کل به شکل یه هرم ناقصه که از جلو و عقب تخت شده و معمولاً از ۴ یا ۵ استخون به وجود اومده .قانون استخون خاجی در بالا و راس اون در زیر قرار داره . آثار جوش خوردگیهای مهرهای خاجی به صورت خطوط عرضی در روی اون مشاهده می شه . در انتهای این خطوط سوراخهایی دیده می شه که اعصاب نخاعی از اونا خارج می شن . این استخون در بالا با آخرین مهره کمری و در پائین با استخون دنبالچه مفصل می شه . در ضخامت استخون خاجی , مجرای خاجی هست که اعصاب دم از اون عبور می کنه .

 

 

 

 

 

 

۵- استخون دنبالچه

استخون کوچکیه که از جوش خوردن چند مهره درست شده این استخون در زیر خاجی قرار گرفته و با راس اون مفصل می شه.

 

منبع : hidoctor.ir

جمع آوری به وسیله بخش مقالات پزشکی و بهداشتی سایت

  • مطالب در رابطه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *