آشنایی با اسکلت بدن انسان و ساختمان استخوانها | بیماری

:
تنها چیزی که از جسم ما در زیر خاک باقی می مونه اسکلت و استخوانای ماست. استخوانا از بادوام ترین اشیا در روی کره زمین هستن. بدن آدم در حدود ۲۰۶ استخون داره. البته تعداد استخوانا فرق دارن. به طور مثال، یه کودک معمولاً ۳۳ مهره در ستون فقرات داره. در بالغان قطعات پایینی به هم جوش خورده استخون خاجی و دنبالچه ایجاد می شه که در این صورت تعداد مهرها به ۲۶ عدد می رسه. تعداد دنده ها هم تغییر می کنه. قاعدتاً تعداد دنده ها باید ۱۲ جفت باشه ولی در بعضیا ۱۱ و در بعضیا هم ۱۳ جفته. استخوانا از دید اندازه هم متغیرند، طوری که بزرگ ترین اونا مربوط به استخون ران و کوچیک ترین اونا مربوط به استخون رکابی گوشه که در عمق گوش میانی قرار داره. این هفته می خوایم با ساختمون اسکلت بدن آدم بیشتر آشنا شیم…

 

 

● ساختمون استخون

استخون بافتیه همبندی که از سخت ترین بافتای بدن آدم هستش. استخون از یه ماده بنیادی آلی که در نمکای غیرآلی ذخیره شدن، تشکیل شده. سختی استخون به دلیل وجود همین نمکای غیرآلیه که تقریبا ۶۰ درصد وزن کل استخون رو تشکیل میدن. این نمکا بیشتر شامل کلسیم، فسفات و مقداری منیزیم و کربنات هستن. خارج کردن نمکای کلسیم از یه استخون با قرار دادن استخون در اسید معدن رقیق ممکن است.

 

شکل استخون پس از خارج کردن نمکای کلسیم به همنمی خوره ولی نرم می شه، طوری که مثلا یه استخون دراز رو اون قدر میشه خم کرد که دو انتهای اون به هم برسن. یه غشای همبندی به نام پریوستیوم سطح خارجی استخوانا رو می پوشونه. این غشا در مفاصل حرکتی که با غضروف مفصلی پوشونده شدن، هست. پریوستیوم شامل یه شبکه عروق خونیه که از راه اون، عروق به داخل استخون نفوذ می کنن.

 

● شکلای جور واجور استخون

 

در برش عرضی، دو گونه استخون تشخیص داده می شه.

▪ استخون متراکم

 

با چشم معمولی و غیرمسلح، به صورت متراکم و بی شکل دیده می شه و لایه خارجی استخون رو تشکیل میده. موقعی که استخون متراکم زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار میگیره، واحدهایی با آرایش منظم مشاهده می شن که سیستم هاورس اسمشه.

 

▪ استخون اسفنجی

 

از رشته های استخوانی شبکه ای که فضای ما بین اونا به وسیله چشم معمولی دیده میشه تشکیل شده. مقدار هر کدوم از دو نوع استخون فوق، از استخوانی به استخون دیگه و از یه تیکه از استخون به قسمتی دیگه فرق می کنه و به اندازه قدرت لازم اون استخون وابسته. در تنه استخون دراز، یه لایه خارجی کلفت از نوع استخون متراکم هست. اگه تو یه استخون بی نظم و یا کوتاه لایه متراکم استخون تقریبا نازکه. استخون اسفنجی دارای لاملاهاییه که از نظر ساختمون مثل لاملاهای استخون متراکم هستن فرقش اینه که فضاهای موجود در استخون اسفنجی بزرگ تر بوده و سیستمای هاورس فقط در ترابکولای بزرگ دیده می شن. استخون اسفنجی مواد غذایی خود رو از رگای دور و بر دریافت می کنه.

 

▪ توضیح وظایف استخون

 

ـ استخون چارچوب نگه دارنده بافتای نرم رو تشکیل داده و به معنی تکیه گاه واسه تحمل وزن بدنه.

ـ استخون اهرمیه که ماهیچه ها واسه ایجاد حرکت، فشار خود رو بر اون اعمال می کنن.

 

ـ استخون از ارگانای حیاتی خاصی مراقبت می کنه مانند جمجمه که از مغز حفاظت می کنه.

ـ استخون از نظر دارا بودن بافت تولید کننده سلولای خونی، مهمه.

 

ـ استخون منبع تجمع نمکای کلسیکه.

 

 

● پیشرفت و رشد استخوانا

 

در مدت تکامل بدن آدم، بیشتر استخوانا اول به صورت غضروف نمایان می شن. اما تعداد کمی از اونا مانند ترقوه و استخوانای سقف جمجمه اول به وسیله پردهای متشکله مزودرم ظاهر شده و هیچ غضروفی ندارن. این سازمان اولیه غضروفی پرده ای بعدا طی مراحل استخون سازی به استخون تبدیل می شن. بعضی از استخوانا از یه مرکز استخون سازی تک به وجود میان. یعنی تشکیل استخون از یه نقطه در ماده اولیه شروع شده و تا استخوانی شدن تموم استخون ادامه پیدا میکنه.

 

استخوانای دیگه (مانند استخوانای دراز) از بیشتر از یه مرکز استخون سازی استخوانی می شن، طوری که در بعضی از مراحل رشد، استخون به وسیله قسمتای غضروفی به چند بخش تقسیم می شه.

 

اولین مرکز استخون سازی که در هر استخون ظاهر می شه مرکز استخون سازی اولیه، و مراکز بعدی، مراکز استخون سازی ثانویه نامیده می شن. مرحله نموی که در اون این مراکز ظاهر می شن در هر استخون تقریبا ثابته. پس تعیین سن یه کودک با رشد طبیعی با انجام رادیوگرافی از مناطق به خصوصی از اسکلت ایشون شدنیه.

 

تو یه استخون دراز نمونه مرکز استخون سازی اولیه در مرکز غضروف اولیه، در حدود هشتمین هفته زندگی جنینی ظاهر شده و تا استخوانی شدن تموم تنه استخون ادامه پیدا میکنه. تنه یه استخون دراز و در حال رشد دیافیز نامیده می شه.

 

 

● استخوانای ۵ گانه

اسکلت بدن ما از تعداد زیادی استخون تشکیل شده که بعضی از اونا فرد و یه سریای دیگه زوج هستن. استخوانا از نظر شکل و اندازه بسیار متفاوتند ولی کلا اونا رو به ۵ گروه اصلی میشه تقسیم کرد:

 

۱) استخوانای دراز: استخون دراز، از یه تنه تقریبا استوانه ای با یه قسمت پهن در دو انتها تشکیل شدن. این گروه بیشتر استخوانای اندامای فوقانی و تحتانی رو در بر میگیره.

۲) استخوانای کوتاه: از نظر شکل تفاوتای زیادی باهم دارن ولی کلا میشه اونا رو به شکل مکعب در نظر گرفت. این گروه استخوانای قسمت پروکسیال دست و پا رو در بر می گیرن که به ترتیب استخوانای کارپال و تارسال نامیده می شن.

 

۳) استخوانای پهن: استخوانای پهن در مقایسه با قطرشان سطح پهن دارن و شامل استخوانای سقف جمجمه و دنده ها می شن.

۴) استخوانای بی نظم: استخوانای بی نظم در نظر شکل تفاوتای زیادی باهم دارن و در هیچ کدوم از گروه های فوق قرار نمی گیرن و شامل استخوانایی می شن که ستون فقرات و بعضی از استخوانای جمجمه رو تشکیل میدن.

 

۵) استخوانای سزامویید (کنجدی): این استخوانا در تاندونای نزدیک مفاصل ظاهر می شن.

مهم ترین استخون این گروه، استخون کشککه.

 

 

 

مغز استخون

استخون دراز، دارای یه چاله مرکزی به نام موولاه. این چاله با مغز استخون، که در میان ترابکولای استخون اسفنجی هم دیده می شه، پرشده س. به هنگام تولد همه مغز استخون سلولای خونی رو تولید می کنن که به اون مغز قرمز استخون می گن. با شروع دوران بلوغ، مغز قرمز فقط در استخوانای جمجمه، قرقرهای استخوانای کتف، ستون مهرها، دنده ها، لگن و انتهای فوقانی بازو و رانا پیدا میشه. در هر جایی که مغز قرمز به وسیله مغز زرد یا یعنی، چربی جانشین شده باشه بافت خون ساز کمی در اونجا هست.

 

ـ آسیب استخون جمجمه به وجود اومده به وسیله گلوله تفنگ

ـ سوراخ شدن استخون به وجود اومده به وسیله ضربه شمشیر

 

ـ پوکی استخون

ـ استخون سالم

 

ـ استخون رکابی گوش کوچیک ترین استخون بدن

 

 

 

   دکتر هومن خلیقی

جمع آوری و تنظیم:گروه سلامت آکا ایران

.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *