آشنایی با اشعه ایکس – | بیماری

: آشنایی با اشعه ایکس

اشعه ایکس شکلی از پرتوهای الکترومغناطیسیه، همونطور که نور مرئی، اشعه مادون قرمز، مایکرو ویو و امواج رادیویی این جور هستن.

ویلهلم رونتگن در سال ۱۸۹۵ واسه اولین باز پرتوهای ایکس رو توصیف کرد و این نتیجه کار اولین جایزه نوبل در فیزیک رو واسه اون به بار آورد.به زودی پرتوهای ایکس در طول جنگ جهانی اول واسه مقاصد پزشکی به کار رفتن.

بیشتر پرتوهای ایکس در جهان وقتی به وجود میان که اتمای بسیار تحریک شده به آرایش حالت پایه ای شون بازمی گردند.

مثلا یه الکترون که از اربیتالای داخلی یه اتم کنده می شه- مثلا در نتیجه برخورد باچیزی- بعد این اتم وقتی که به حالت تعادلی اش برمیگرده، فوتون اشعه ایکس از خود بیرون میده.

یه منبع عادی دیگه واسه اشعه ایکس فرآیندیه که bremsstrahlung نامیده می شه، کلمه ای آلمانی که به معنی “پرتوتابی ترمزی” است. پرتوهای ایکس وقتی پخش میشن که یه دسته پرانرژی ذرات مانند الکترونا به سرعت شتاب خود رو از دست میدن- مثلا به دلیل برخورد به یه هدف فلزی.

در ماشینای پزشکی اشعه ایکس، یه دسته پرانرژی الکترون روی یه هدف، معمولا قطعه ای تنگستن، متمرکز می شه. در حالیکه الکترونا شتاب خود رو ار دست میدن، در نتیجه پرتوتابی ترمزی اشعه ایکس تولید می شه.

هم اینکه الکترونای تابیده شده ممکنه با اتم تنگستن برخورد کنن و یه الکترون از مدار داخلی اون به بیرون رانده می شه و در نتیجه از راه سازوکار اول هم اشعه ایکس به وجود می آید. در واقع این نوع وسیله به طور همزمان از راه های هر دو سازوکار اشعه ایکس بوجود میاره.

در آخر ماشین سینکروتون (شتاب دهنده) که الکترونای رو در مداری حلقه ای شتاب میده می توانداشعه ایکس تولید کنه.

در حالیکه الکترونا درون دستگاه شتاب دهنده چرخونده می شن، دسته پرقدرت اشعه ایکس پخش میکنن، که می تونه واسه خیلی از شکلای جور واجور متفاوت تحقیقات به کار روند.

چقدر از اشعه ایکس واسه سلامتی خطرناکه

اندازه خطری که اشعه ایکس واسه سلامتی بوجود میاره بسته به مقدار اشعه ایه که وارد بدن شما میشه. اگه این مقدار در حد مجاز باشه اشکالی ایجاد نمی کنه ولی بیشتر از اون خطرناکه.

اندازه مجاز اشعه ایکس یا اشعه رادیواکتیو که هر فرد میتونه بدون مشکل خاصی دریافت کنه به به وسیله محققان محاسبه شده. این مقدار تجمعیه. یعنی کل مقدار اشعه هایی که در طول یه سال به بدن شما تابیده میشه باید از اندازه خاصی کمتر باشه.

اندازه اشعه دریافتی رو با مقیاسی به نام میلی سیورت millisievert mSv اندازه گیری میکنن. در محیط زندگی هممون مقداری اشعه رادیواکتیو به شکل طبیعی هست و هر فرد در حالت عادی در هر سال ۳ میلی سیورت اشعه از محیط دور و بر خود دریافت میکنه.

واسه مقایسه اندازه اشعه دریافتی در روشای جور واجور تصویر ورداری به آمار زیر توجه کنین :

– بعد از یه رادیوگرافی اندام یه صدم میلی سیورت

– قفسه سینه یه دهم میلی سیورت

– ستون مهره یک و نیم میلی سیورت

– سی تی اسکن شکم ۵ میلی سیورت

کلا مقدار اشعه ای که در بین انجام تصویربرداریای پزشکی به به وسیله بدن دریافت میشه بسیار کمتر از آنست که موجب بروز سرطان شه.

در بازماندگان انفجارات هیروشیما و ناکازاگی در اونا که حدود ۱۸۰ میلی سیورت اشعه گرفتن هیچ موردی از افزایش احتمال بروز سرطان دیده نشده.

البته در سه ماهه اول بارداری باید از رادیوگرافی و سی تی اسکن و اسکن رادیوایزوتوپ دوری کرد چون ممکنه به جنین در حال رشد آسیب وارد کنه.

اشعه ایکس با اشعه رادیواکتیو یکیه یا فرق داره

اشعه ایکس با اشعه رادیواکتیو فرق داره. اشعه رادیواکتیو از جنس اشعه گاماه که اونم از جنس اشعه های الکترومغناطیسیه ولی طول موج اون از اشعه ایکس کمتر و قدرت نفوذ اون بیشتره. در محیط طبیعی دور و بر ما بطور طبیعی مقادیری از اشعه رادیواکتیو هست.

مقداری از این اشعه از فضای ماورای زمین وارد محیط زندگی ما میشه و مقداری از اون حاصل تجزیه مواد رادیواکتیو در فضای دور و بر ما هستش. حتی در درون بدن ما در هر ثانیه ۹۰۰۰ تجزیه رادیواکتیو انجام میشه. پس بدن ما در طول روز بطور طبیعی در برابر مقداری اشعه رادیواکتیو قرار داره.

با اینکه اشعه ایکس و قرار گرفتن در برابر اون می تونه خطرناک باشه، اما آزمایشای تصویربرداری با این اشعه بیشتر به شکلی انجام می شن که یافته های لازم با دست کم مقدار اشعه جفت و جور می شه.

.

منبع :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *