آشنایی با انواع سس ها | تغذیه سالم

سس گوجه فرنگی یکی از معروف ترین شکلای جور واجور سسه که خونواده بزرگی از اونو تشکیل میده و ماده اصلی اون گوجه فرنگیه.

سسا شکلای جور واجور مختلفی دارن و در کشورای جور واجور به گونه های متفاوتی دیده می شن، مثلا در کشور انگلستان، سس گوشت یه جور سس سنتی حساب می شه که معمولاً همراه با گوشت کباب شده مصرف می شه. مواد تشکیل دهنده اون، سیب زمینی، گوشت و سبزیجات پخته س. سس سیب و سس نعناع هم همراه با گوشت مصرف می شن. سس کچاپ و سس قهوه ای، بیشتر با غذاهایی که سریع حاضر می شن به کار میره. خردل، با هر نوع غذایی به عنوان چاشنی استفاده می شه. کاسترد هم یه جور سس شیرینه که معمولاً همراه دسرها مصرف می شه.

در چین، سسا رو از دانه سویا و یا لوبیا مشکی تخمیر شده همراه با شکلای جور واجور روغن های تند، جفت و جور می کنن. مردم آسیای جنوب شرقی مثل تایلند و ویتنام، از سسایی استفاده می کنن که در جفت و جور اونا ماهی تخمیر شده به کار رفته.

سس گوجه فرنگی (کچاپ)

سس گوجه فرنگی یکی از معروف ترین شکلای جور واجور سسه که خونواده بزرگی از اونو تشکیل میده و ماده اصلی اون گوجه فرنگیه. در کنار گوجه فرنگی، بعضی وقتا از گوشت، پیاز، ریحان، نمک، روغن، سیر و دیگه شکلای جور واجور ادویه جات استفاده می کنن.

مارینارا، یه جور سس گوجه فرنگیه که در جفت و جور اون از گوشت استفاده نمی کنن. در جفت و جور این نوع سس، گوجه فرنگی و شکلای جور واجور چاشنیا و ادویه جات به کار میره. سس گوجه فرنگی، خود در جفت و جور خیلی از سسا به عنوان ماده اولیه به کار میره. این سس منبع خوب ویتامین A، ویتامینC و پتاسیمه. این نوع سس به همراه گوشت و سبزیجات استفاده می شه، اما عادی ترین استفاده اون به همراه پاستاهاه.

به افراد دارای فشار خون پیشنهاد می شه که از گوجه فرنگی استفاده کنن اما در مورد سس گوجه به دلیل وجود نمک در اون باید احتیاط شه مگه اینکه این افراد سس گوجه رو خود در منزل جفت و جور کنن. لیکوپن آنتی اکسیدان اصلی گوجه فرنگی و عامل اصلی پیشگیری از سرطان پروستات و کاهش بیماریای قلب و عروقی حساب می شه.

سس کچاپ هم مثل سس گوجه فرنگیه و فقط در مواد اضافه شده به اون که عبارتست از سرکه، شکر، نمک، فلفل شیرین، میخک، دارچین و بعضی وقتا هم پیاز، کرفس و…، کمی با سس گوجه فرق داره.

سس چیلی

سس چیلی یا همون سس تند بیشتر از هزاران ساله که استفاده میشن و از ۶۰۰۰ سال پیش در منطقه مکزیک، آمریکای مرکزی و جنوبی عادی بوده و با ورود اسپانیاییا و پرتغالیا به این منطقه در سراسر اروپا، آفریقا و آسیا استفاده شد.

سرطان پانکراس یکی از شایع ترین سرطانای مهاجم در آمریکا و عامل مرگ خیلی از افراد بیماره. در تحقیقات اومده که capsaicin که در فلفل چیلی(قرمز) هست و عامل تندی این فلفله در آپوپتور و مرگ سلولای سرطانی پانکراس نقش زیادی داره. البته از اونجایی که تعادل در مصرف تموم مواد غذایی مهمه بهتره از مصرف زیادتر از اندازه چیلی و سس اون دوری شه،

در تحقیقاتی در کشور شیلی اومده که مصرف فوق العاده زیاد چیلی باعث گسترش سرطان کیسه صفرا در زنان با سنگ کیسه صفرا گشته. از اجزای دیگه سس چیلی گوجه فرنگیه که فواید اون و آنتی اکسیدانای اون ذکر گردید.

سس خردل

خردل، یه جور ادویه س که از دانه های گیاه خردل بدست میاد. واسه جفت و جور این چاشنی دانه های خردل با آب، نمک، آبلیمو و یا بقیه مایعات و در مواردی ادویه جات و چاشنیای دیگه مخلوط می شن تا خمیر یا سس خردل به وجود بیاد. رنگ این سس از زرد روشن تا قهوه ای تیره متغیره. خردل بیشتر دارای طعمی تنده. خردل از نظر طبی گرم و خشک بوده و به دلیل دارا بودن ترکیبات گوگردی، آنتی باکتریال قوی حساب می شه. این ادویه واسه جلوگیری از سوءهاضمه و نفخ خوبه اما زیاده روی در مصرف اون مضراتی مانند دچار شدن به یبوست، احساس تشنگی، حتی حالت تهوع و ورم کلیه رو به دنبال داره. در سس خردل انگلیسی از سرکه استفاده نمی شه، در حالی که در سس خردل فرانسوی از سرکه استفاده می شه و ملایم تره. خردل در بعضی موارد می تونه دلیل آلرژی شه. سس خردل یکی از افزودنیای محبوبه که با ساندویچ، همبرگر و هات داگ مصرف می شه.

سس مایونز(سس تارتار)

سس مایونز، یه جور سسه که از تخم مرغ، روغن زیتون، سرکه و خردل درست می شه و به طور سرد استفاده میشن. سس مایونز رو بدین روش جفت و جور می کنن که روغن رو کم کم به مایعات دیگه اضافه می کنن؛ در عین حالا که مواد داخل ظرف رو مرتباً هم میزنن تا روغن نباتی به ذرات کوچیک تبدیل شه و در تموم سطح سس به طور یکنواخت پخش شه. زرده تخم مرغ، لسیتین جفت و جور می کنه که دلیل پایداری این امولسیون می شه. بعد مخلوط حاصله رو با نمک و دیگه ادویه جات مزه دار می کنن.

مایونز رو فقط به صورت سرد مصرف می کنن (معمولاً همراه با شکلای جور واجور ساندویچ و یا همراه با سیب زمینی سرخ کرده). فرانسویا سس مایونز رو به همراه مرغ سرد، تخم مرغ سفت سرد و بسیاری غذاهای دیگه استفاده می کنن.

سس تارتار، یه جور سس سفید غلیظه که از سس مایونز و سبزیجات ریز شده (معمولاً ترشی خیار و یا پیاز) جفت و جور می شه. از این نوع سس واسه چاشنی شکلای جور واجور خوراکای ماهی، به خصوص ماهی و سیب زمینی سرخ کرده استفاده می شه. از اجزای اصلی سس مایونز روغن زیتون است که یه آنتی اکسیدان طبیعیه.

سس سفید (سس قارچ)

سس سفید سسیه که از ترکیب کره، آرد و شیر جفت و جور می شه. در آشپزی فرانسوی سس بشامل (به فرانسوی Bchamel )، سس سفید نامیده می شه. چگونگی جفت و جور این سس به این روش که کره و آرد تا حدی که رنگ اون تغییر نکنه گرما داده می شه و پس از اون شیر رو اضافه کرده تا کشدار شده و حالت سس پیدا کنه. علاوه بر این، ممکنه خامه هم به اون اضافه شه ولی ً اضافه کردن خامه لازم نیس. این سس در بعضی شکلای جور واجور غذاهای گوشتی، ماکارونی مانند کاربونارا و نوعای جورواجور دیگه غذا و سوپ استفاده می شه.

سس قارچ هم مثل سس سفیده فقط به اون تیکهای قارچ اضافه می کنن که در کنار غذای گوشتی مثل استیک و همبرگر و مرغ ازش استفاده می شه. نکته مهم کالری بالای این دو نوع سس به دلیل وجود خامه و کره در اون هستش. هم اینکه به دلیل وجود اسیدهای چرب اشباع موجود در اونا استفاده شون در بیماران قلبی و بیماران دارای فشار خون، افراد دیابتی پیشنهاد نمی شه.

سس سویا

سس سویا، یه جور سس تخمیر شده که از سویا، غلات برشته شده، آب و نمک جفت و جور می شه. معمولاً در غذاهای آسیایی از این نوع سس استفاده می شه. با اینکه سس سویا شکلای جور واجور مختلفی داره، تموم اونا شورمزه بوده و قهوه ای رنگ هستن که واسه مزه دار کردن غذاها هنگام طبخ و یا سر میز استفاده میشن.

این سس اولین بار در کشور چین ایجاد شد؛ اما امروزه در سراسر قاره آسیا مخصوصا کشور ژاپن و حتی در دیگر نقاط دنیا از اون استفاه می شه. البته سس سویایی که مردمون ژاپن در جفت و جور غذاشون استفاده می کنن با سس سویای چینی خیلی فرق داره.

طی تحقیقات به عمل اومده، SPS یاshoyu polysaccharides که در اثر تخمیر در سس سویا به وجود میاد یه ماده قوی آنتی آلرژیکه، پس به دلیل خاصیت ضد آلرژیک و هیپو آلرژنسیتی در افراد دارای آلرژی پیشنهاد به مصرف این چاشنی شده.

جمع آوری و تنظیم:گروه سلامت آکا ایران

.

منبع :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *