آشنا شدن با نحوه تشخیص «عسل طبیعی» از عسل تقلبی | طب ایرانی

آشنا شدن با چگونگی تشخیص «عسل طبیعی» از عسل تقلبی

آشنا شدن با چگونگی تشخیص «عسل طبیعی» از عسل تقلبی

در بازار ایران، بیشتر عسل به رنگای مشکی، قهوه ای روشن و تیره، به رنگ عقیق و سرخ مایل به زرد، سبز یشمی و… است؛ در این مطلب با

در بازار ایران، بیشتر عسل به رنگای مشکی، قهوه ای روشن و تیره، به رنگ عقیق و سرخ مایل به زرد، سبز یشمی و… است؛ در این مطلب با چگونگی تشخیص «عسل طبیعی» از عسل تقلبی آشنا میشیم.

پائیز و زمستون، فصل تهاجم بیماریا و فصل پناه بردن آدما به روشای درمانیه؛ از مهم ترین دواها واسه شفا، «عسل» است، عسل یه ماده غذائی بسیار مغذی و مقوی و شهدی شیرین و غلیظه که زنبور عسل پس از تغذیه از گیاهان جور واجور، اونو می سازه.

عسل در قرآن کریم

خدا هم قرآن کریم و هم عسل رو شفا بخش نامیده س؛ قرآن کریم در آیه ۵۷ سوره یونس می فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْکُم مَّوْعِظَهٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَهٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ»؛ ای مردم به یقین براى شما از طرف پروردگارتون اندرزى و درمانى براى چیزی که در سینه‏هاست و رهنمود و رحمتى براى مؤمنان اومده.

و در سوره نحل آیات ۶۸ و ۶۹ به خواص شفابخش عسل اشاره میکنه: «وَأَوْحَى رَبُّکَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّاَعْرِشُونَ. ثُمَّ کُلِی مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُکِی سُبُلَ رَبِّکِ ذُلُلًاَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِیهِ شِفَاء لِلنَّاسِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَهً لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ» «و خدا به زنبور[ان] عسل وحی کرد که در کوهها و درختان و بلندیا منزل گیرید. بعد از همه میوه‏ها بخورین و راههاى پروردگارت رو فرمانبردارانه بپوىید [اون وقت] از درون [شکم] اون شهدى که به رنگهاى گوناگونه بیرون مى‏آید در اون براى مردم درمانىه. راستى در این [زندگى زنبوران] براى مردمى که تفکر مى‏کنن نشونه [قدرت الهى] است؛ قرآن کریم در آیات دیگری از زنبور به عنوان یه نشونه الهی یاد می کنه که واسه دوری از تفصیل بحث به اونا نمی پردازیم و به تبرک همین دو آیه کفایت می کنیم.

معجزه عسل

نگارنده سالهاست با معجزه عسل آشنا شده و با تجربه اون، از خواص اون در درمان سریع و ثمربخش بیماریای جور واجور حیرت زده شده ام؛ با تغذیه عسل و ترکیب اون با مواد غذائی دیگه، میشه به پیشگیری خیلی از بیماریا پرداخت هم اینکه از عسل یا ترکیبی از اون میشه به عنوان «ضماد» خیلی از بیماریای جلدی و سوختیا رو درمان کرد که تشریح اون فرصت مفصل دیگری می خواد.

طبیبان و حکما از زمانای قدیم به اهمیت عسل اطلاع داشتن و در طب اسلامی مباحث مفصلی درباره فایده های درمانی عسل اومده. «ابوعلی سینا» در کتاب «قانون» پزشکی خود، نسخه های زیادی با عسل و موم تجویز کرده.

ایشون می‏گوید: «عسل در طولانی کردن عمر و حفظ قدرت و توان انجام کار در سنین بالای عمر، موثر و مؤثره» و در ادامه می‏گوید: «اگه می‏خواهید جوونی خود رو محفوظ دارین عسل بخورین. کسائی که سن اونا از ۴۵ بالاتر می‏رود، باید به طور منظم عسل رو به خصوص با گردوی کوبیده بخورن.»

مخلوط عسل با آرد واسه جراحات سطحی به خصوص به صورت ضماد خوبه. مریضی‏های ریوی و مراحل اولیه مریضی سل رو می‏توان با مخلوطی از «عسل و گلبرگ گل سرخ»، درمان کرد. این مخلوط اگه هنگام صبح و قبل از ظهر میل شه، بهترین نتیجه رو داره. عسل به مقدار کم در درمان بی‏خوابی هم کاربرد داره؛ اگه عسل رو گرم کرده و به طور تکراری روی زخم‏ تازه بمالند، اون زخم‏ها رو زود به ‏هم می‏آورد .اگه اونو با نمک مخلوط کرده و به طور تکراری بر لکه‏های کبود بمالند، درمان کننده س.

به گفته استاد حسین خیراندیش؛ رئیس موسسه تحقیقات حجامت ایران، تعدادی از جانبازان حادثه آتیش سوزی مسجد ارگ تهران، که پزشکان متخصص سوختگی از درمان اونا ناامید بودن، با عسل درمان شده و مراحل درمان اونا ثبت و به تأیید پزشکان رسیده.

طبیعت عسل گرمه. از این رو واسه درمان خیلی از بیماریای سرد مانند مشکلات به وجود اومده به وسیله سودا و بلغم می تونه مفیسد باشه. با تغذیه عسل یا ترکیبی از اون با گیاهان داروئی یا میوه ها، می توان خیلی از بیماریای عصبی، روحی، گوارشی و عفونی رو درمان کرد. اما از همه اینا مهم تر آشنائی با یه عسل خوب است. فعلاً فرض می کنیم واسه اضافه کردن به سفره غذائی یومیه خود نیازمند آشنائی با عسل خوب هستیم.

عسل چیه

عسل شهدی شیرین، غلیط و چسبناکه که یه جور زنبور اونو جفت و جور می کنه؛ زنبور عسل، براساس استعداد ذاتی و خداداد خود، گلای به درد بخور و شفابخش رو دست چین کرده و عصاره اونو گرفته و پرورانده و به آدم هدیه میده. این هدیه، پر از مواد غذایی زندگی بخشه و می تونه خیلی از نیازای غذایی آدم رو برطرف کنه. چون زنبور، بهرتین املاح و ویتامینای گیاه رو که در گل تجمع کرده، دریافت می کنه و اونو به شکل شهدی می پروراند که توانایی جذب فوق العاده ای در خون آدمی داره؛ اون طور که در آیه ۶۹ سوره نحل هم به اون گفته شد و در بازار هم دیده می شه، عسلا رنگای مختلفی دارن. این رنگای جورواجور حاصل تغذیه زنبور از گیاهان مختلفه.

در بازار ایران، بیشتر عسل به رنگای مشکی، قهوه ای روشن و تیره، به رنگ عقیق و سرخ مایل به زرد، سبز یشمی و… است. تا حدودی از رنگ عسل میشه به نسبت عسل با محیطی که زنبور در اون زیسته آشنا شد. هم اینکه عطر و بوی عسل نواحی جور واجور، متنوعه. عسل زنبور کوهستانای پر درخت جنگلای مازندران، گیلان، جنگلای حیران و نواحی کوهستانی اردبیل، رنگی مشکی و تیره دارن.عسل زنبوری که از باغات میوه در کوهستانای آذربایجان غربی، تغذیه می کنه، بیشتر «سرخ مایل به زرد» است. زنبورهایی که از نواحی «استپ» مخصوصا از «گون» تغذیه می کنن، مانند کوهستانای طالقان، الموت، خمین، گلپایگان و… به رنگ «سبز مایل به یشمی» است. عسل نواحی کاشان، قمصر، نیاسر و… مثل گلای محمدی «سرخ» و «معطر» هستن.

عطر، طعم و خواص تغذیه ای و درمانی این عسلا، کمی فرق داره مثلاً عسل سیب یا عسل گون، واسه بعضی از بیماریا تاثیر بیشتری دارن. ورود به جزئیات ولی تخصص فوق العاده ای می خواد که بالاتر از حوصله این بحثه.

عسل خوب و بد و شکلای جور واجور اون

ابن سینا می‏گوید: «عسل بسیار خوب اون هستش که به طور کامل شیرین و خوشبو بوده و رنگش مایل به سرخی باشه.» کیفیت و تاثیر عسل خوب و طبیعی چندین برابر عسل نامرغوب و مصنوعیه البته پیشنهاد می شه حتی اگه عسل خوب و نامرغوب در دسترس ندارین، دست از عسل نامرغوب هم ورندارید چون در تولید همون عسل نامرغوب هم از روند تولید عسل طبیعی استفاده شده یا عسل طبیعی در اون مخلوط شده و می تونه تا حدودی آثار عسل رو در خود داشته باشه.

اما عسل مصنوعی استفاده نکنین و به جای اون، واسه تغذیه شکلای جور واجور شیره ها و شهدهای طبیعی دیگه مانند شهد خرما و شیره انگور و کشمش رو به سفره غذائی خود اضافه کنیدخوبه. اما یادتون نره که عسل خوب و طبیعی رو زنبور با وحی الهی واسه شما جفت و جور کرده اما عسل تقلبی رو شیادان با وسوسهای شیطانی و واسه سودجوئی ظاهری جفت و جور کردن. چیزی که زنبوردار زحمت کش و مومن با پایه غرایز خدادادی زنبور به شما عرضه کرده تا چیزی که یه شیاد عرضه می کنه، ارزش غذائی و درمانی مساوی نداره؛ در ادامه به شکلای جور واجور عسل خوب و بد اشاره کنیم.

الف: بهترین عسل، عسلیه که زنبور اونم زیستی طبیعی و بدون دخالت آدم داشته. این زنبور در کوهستانا شکاف صخره ها و درختا، لونه ساخته و کارخانه عسل سازی خود رو بدون مراقبت و دخالت آدم ترتیب میده. نمونه این عسلا رو گروههایی از افراد با تجربه در صخره نوردی و جمع آوری عسل، جمع کرده و در بازارها عرضه می کنن. قیمت این نوع عسل، به دلیل محدودیت اون و سختی جمع آوری اون، بسیار بالاست. به دلیل محدودیت وجود اون در بازار و قیمت بالای اون، استفاده عادی اون واسه خونواده ها به صرفه و سخته. ممکنه بعضی از عسلایی که بدین نام در بازار فروخته می شه هم از این جنس نباشه به خاطر همین پیشنهاد می کنیم در جفت و جور اون حتماً به افراد مطمئن مراجعه کنین. گاه شیادان با اضافه کردن قیمت کالای نامرغوب مردم رو فریب میدن. حتماً قیمت بالا نشونه خوبی عسل نیس. من سالهاست عسلای خوب و طبیعی با قیمت تقریباً پائین جفت و جور می کنم.

ب: عسل خوب، که واسه استفاده عادی میشه بدون دسترسی داشت، عسلیه که زنبور اونو زنبورداران پرورش میدن و اونو در کندوها و اقلیمای مناسب نگه داری می کنن و زنبور با تغذیه طبیعی، به جفت و جور عسل اقدام می کنه.

ج: عسل نامرغوب و تقلبی، به دو روش جفت و جور می شه.

در روش اول، زنبور بازم در روند تولید دخالت داره. در این روش به جای تغذیه طبیعی زنبور، به اون ترکیبی از مواد غذائی مصنوعی می خورانند و زنبور با اینحال تغذیه عجیب، با پردازش طبیعی محصول خود رو عرضه می کنه. این نوع عسل بازم مفیدتر از عسلیه که در روش دوم جفت و جور می شه.

در روش دوم، که ساده تره زنبور از نیمه راه دخالتی نداره. یا حتی ممکنه زنبوردار زحمتکش، همه در روند تولید عسل نامرغوب نقشی نداشته باشه و واسطه ها عسل مرغوب اونو به عسل نامرغوب تبیدل کنن. در این روش، مقداری از عسل خوب و طبیعی، با موادی شیرین دیگری مانند شیره انگور، شیره خرما، شیره کشمش، توت و… یا ترکیبی از مواد گلوکزی مثل آب و قند، قند و آب میوه ها، عسلک و… مخلوط می کنن.

د: عسلی که اصل نیس؛ بدترین نوع عسل، چیزیه که ۱۰۰ درصد مصنوعی بوده و اصلاً عسل نیس و یه شهد تقلبیه. در این روش، شهد تقلبی تشکیل شده از مواد گلوکزی رو که از شکلای جور واجور شهدها، شربتا قند، آبمیوها، شیره نیشکر و یا میوه هایی مانند خرما، خربزه، هندوانه، کدو، توت و … رو با تغلیظ آب به روش مصنوعی و صنعتی جفت و جور می کنن. حالا خوبیش اینه این نوع عسل، در کشورای صنعتی جفت و جور می شه و کمتر در ایران به تولید اون توجه شده. در بازارهای ایران، بیشتر عسلای نامرغوب به دو روشی که در بالا گفتیم ساخته می شن و اینجوری کمی از خواص عسل خوب رو دارن.

روش شناسایی عسل خوب و مرغوب

تنوع عسل خوب و مرغوب در اقلیمای جور واجور، از گذشته شناسائی عسل خوب رو سخت می کرد. حال با ورود عسل نامرغوب به بازار و طمع ورزی افراد سودجو، این شناسائی مهارت خاص ای می خواد؛ بعضی فکر می کنن طعم، رنگ، اندازه چسبندگی، اندازه رطوبت، شعله ور شدن یا نشدن، شکرک زدن یا نزدن و… نشونه های خوبی واسه شناسائی عسل مرغوبه اما این نشونه ها هیچکدام قطعی نیس چون طعم، رنگ و اندازه رطوبت عسل، رابطه مستقیمی با محیطی که زنبور در اون تغذیه کرده، داره.

اگه تجربه کافی واسه شناسائی عسل خوب ندارین، فعلاً به مشخصات و استانداردهایی که نهادهای مسئول واسه تولید کنندگان اجناس کلی، تعریف کردن اکتفا کنین. آزمایشگاهای معتبر واسه تشخیص خلوص عسل و محاسبه اندازه قند افزودنی به اون به مصرف کنندگان کمک می کنن. هنگام خرید عسل می تونین به پروانه های بهداشتی فرستاده شده از سازمان دامپزشکی کشور، پروانه بسته بندی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا پروانه استاندارد توجه کنین.

البته نشانای شرکتای مشهور حتماً اجناس خوب عرضه نمی کنن. هم اینکه خیلی از اجناس طبیعی و خوب، نشون و علامت نهادهای مسئول یا تولیدکنندگان مشهور رو ندارن. پس اگه به فروشگاه های معتبر و افراد امین دسترسی دارین، واسه جفت و جور عسل به اونا مراجعه کنین تا خودتون به شناسائی عسل خوب مهارت یابید.

به قول دکتر «اسفندیار رشید زاده» عسل شناس و زنبوردار نمونه کشور «واسه مصرف کننده یه راه بیشتر واسه تشخیص عسل موجود نیس؛ اونم به کار گیری ابزارهاییه که بدن در اختیارش گذاشته. با چشمانش شکل ظاهری عسل رو آزمایش می کنه، با بینی اش اونو بو می کنه، با زبونس اونو مزه مـزه می کنه اگه مجموعه باب طبعش بود، اگه عسل به خصوص عطر و طعم گله ها رو داشت این عسل، عسل واقعی (طبیعی) است و ارزش اونو داره که بهای اونو در حد مناسب بپردازه.»

در ادامه به چند روش ساده تر واسه شناسائی عسل مرغوب اشاره می کنم. اما یادآوری می کنم که اول اینکه به یکی از این روش ها، نباید کفایت کرد. در ثانی، به دلیل تنوع اجناس مرغوب به دلیل محیطای اقلیمی متفاوت، ممکنه یه محصول مرغوب مشکوک جلوه کنه.

الف: اندازه چسبندگی؛ عسل خوب، چسبندگی فوق العاده ای داره. این اندازه رو به چند روش میشه آزمود.

۱. انگشتان سبابه و شصت، رو به عسل آغشته کنین و با باز و بستن اونا اندازه چسبندگی رو امتحان کنین.

۲. دو ظرف واسه آزمایش انتخاب کنین. یه ظرف همراه با عسل که مانند پارچ یا مجرای سرریز اون باریک و نازک باشه، و ظرف دیگه که عسل رو در اون بریزین. ظرف عسل رو با ارتفاع حدود یه متر سرازیر کنین و یه رشته نازک عسل رو به ظرف دوم سرازیر کنین. عسلی که مرغوب باشه و چسبندگی فوق العاده داشته باشه به صورت یه نخ، سرازیر می شه و تا ظرف پائینی برسه از ظرف بالائی دل نمی کنه. اما شهد یا عسل نامرغوب «تلاپ»، «تلاپ» فرو میفته.

۳. یه ظرف شیشه ای ساده مثل لیوان رو پر از آب سرد کنین. به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین که آب حتماً سرد و خنک باشه و ولرم نباشه، با یه قاشق مقداری عسل رو از ارتفاعی بالاتر از لیوان، به آب اضافه کنین. عسل مرغوب، به صورت یه رشته درون آب می ریزه و مانند طناب در قانون لیوان جمع می شه و مدت طولانی به همون حالت باقی می مونه و طعم آب سرد رو شیرین نمی کنه. اما شهد یا عسل نامرغوب، در این حالت، در کم وقتی با آب سرد مخلوط می شه و رنگ و طعم شهد یواش یواش به کل آب سرایت می کنه. عسل نامرغوب، درست مانند شهدی که واسه جفت و جور شربت ساخته شده، آب رو شیرین می کنه.

ب: پایداری ویژگیا؛ عسل خوب و طبیعی، ویژگیای خود رو در حالت طبیعی از دست نمی ده. این حالت به چند روش قابل آزمایشه.

۱. یه ظرف عسل خوب و طبیعی، رنگی یکنواخت داره؛ اگه یه واحد از اونو جدا کنین، مثل بقیه ظرف عسل، یه اندازه چسبندگی، رنگ، طعم و وزن داره؛ غیر ممکنه وزن مخصوص یه سانتی متر مکعب از یه ظرف عسل طبیعی، از وزن مخصوص بقیه ظرف بشتر یا کمتر باشه حال اینکه ممکنه دیگه شهدها و عسلای نامرغوب وزن مخصوص، رنگ و طعم یکنوتختی نداشته باشن.

۲. با گذشت زمان، اندازه چسبندگی، اندازه شیرینی، اندازه مغذی بودن، طعم و عطر عسل طبیعی، تغییر نمی کنه.

۳. عسل طبیعی، کپک نمی زنه و فاسد نمی شه. گزارش شده که در اهرام مصر، عسلای بازمانده از هزاران سال پیش، بازم سالم و قابل استفاده بودن.

۴. البته گرمای زیاد یا سرمای زیاد بر عسل خوب هم اثر منفی داره؛ رنگ بعضی از عسلای خوب پس از سرد شدن، کدر می شه و این اتفاق نمی تونه نشونه بد بودن عسل باشه.

ج: رطوبت؛ عسل طبیعی رطوبت چندانی نداره. بعضی ادما از اندازه رطوبت عسل، تا حدودی به اندازه طبیعی بودن عسل پی می برن؛ در این نیاز به یادآوریه:

۱. میشه شیشه عسل رو بالا و پائین کرد. از سرعت بالا و پایین رفتن حبابای داخل شیشه میشه اندازه رطوبت اونو دریافت.

۲. با آزمونای اول و دوم که واسه امتحان اندازه چسبندگی عسل گفتیم، و بررسی اندازه کش اومدن عسل، می تونیم زیادی و کمی رطوبت اونو دریابیم.

د: طعم و مزه؛ عسل طبیعی شیرینی خاص و طعم خاصی داره البته بین عسلای جور واجور به دلیل فرق تغذیه زنبور و اقلیم زیستی اون، طعمای متفاوتی چشیده می شه اما عسل طبیعی از هرگونه و اقلیم، مزه ای ممتاز از شکر، شیره خرما و انگور و… داره.

و: رنگ؛ عسل طبیعی رنگای مختلفی داره اما اون طور که در بخش «پایداری ویژگیا» گفتیم، رنگ اون یکنواخته؛ اگه ظرف عسل شفاف و شیشه ای باشه، در جای جای یه ظرف عسل طبیعی، فرق رنگ، پررنگ یا کمرنگ بودن، دیده نمی شه؛ گذشت زمان هم رنگ عسل طبیعی رو تغییر نمیده در حالی که دیگه شهدها و عسل غیر طبیعی براثر گذشت زمان به دلیل تابش آفتاب، تبخیر و کاهش رطوبت و… رنگی تیره تر به خود می گیره.

ز: عطر و بو؛ عطر هم نشونه دیگری واسه شناسائی عسل خوبه البته مثل چیزی که درباره طعم، گفتیم بین عسلای جور واجور به دلیل فرق تغذیه زنبور و اقلیم زیستی اون، بوهای متفاوتی استشمام می شه؛ عسل غیر طبیعی یا نامرغوب یا بویی نداره یا بوی اون جذاب نیس اما عسل طبیعی رایحه ای ممتاز و خوش داره. اگه تو یه اتاق کوچیک، ظرف عسل رو باز کنن، کسائی که شامه معمولی دارن و عسل رو ندیده ان، حتماً از رایحه مطبوع، وجود عسل رو در اون نزدیکی در پیدا میکنن.

عسلایی که زنبور اون از گلای معطر مثل گل محمدی، زعفران، اقاقیا تغذیه کردن، رایحه خوشبو تری دارن تا عسلایی که زنبورهای اون از باغای میوه یا گون تغذیه کرده باشن، کسی که شامه اش به بوهای طبیعی آشناست و رایحه گیاهان معطر رو می شناسه خیلی راحت از بوی شکلای جور واجور عسل، شکلای جور واجور گیاهانی که زنبور از اون بهره برده رو می شناسونه؛ عسل گیاهان و میوه های معطر مانند گل محمدی، زعفران و سیب شامه نوازه، عسل گون هم خوشبوه اما بوی اون به اندازه مواردی که یاد کردیم، دلنواز نیس.

شکرک زدن نشونه تغلبی بودن عسله

اول-نگه داری عسل طبیعی نیازمند محیط فریزری و یخچال نیس؛ عسل رو در محیط طبیعی نگه دارین البته گرمای بالاتر از ۴۰ درجه بر کیفیت عسل اثر میذاره و خواص طبیعی اونو کم می کنه.

دوم-اگه در عسل طبیعی، جانوری مثل سوسک یا پشه بفتد، در درون عسل، به همون حالت اولیه آویزون و سالم، باقی می مونه. لازم نیس اینجور عسلی رو دور بریزین، می تونین پشه یا جونور رو از اون خارج کرده و از اونجایی که تغذیه از اون عسل مشمئز کننده س، اونو به عنوان ضماد واسه درمانای جلدی و پوستی استفاده کنین.

سوم-برخلاف باور عادی خیلی از مردم، شکرک زدن عسل نشونه بد بودن اون نیس؛ بعضی از عسلا، در سرما، شکرک میزنن و رنگ اونا کمی مات می شه؛ در واقع شکرک زدن عسل، پدیده طبیعی تبلور و بلوری شدن یا کریستالیزاسیون عسله، دکتر شهرستانی استاد دانشگاه و مولف کتاب «زنبور عسل و پرورش اون» می نویسه: شکرک زدن عسل نه فقط دلیل بر بدی و تقلبی بودنش نیس بلکه برعکس معرف آنست که عسل به طور کامل سالم بوده و اصلا بـا شکر مخلوط نشـده اسـت.

چهارم-مزه، عطر، طعم، رنگ و بوی عسل فقط مربوط به گل هر منطقه س و به نژاد زنبور عسل بستگی نداره؛ «نوع نژاد فقط در پرکاری و کم کاری تاثیر داره.»

محمدمهدی شیرمحمدی؛ محقق طب سنتی

تسنیم

آشنا میشیم.

پائیز و زمستون، فصل تهاجم بیماریا و فصل پناه بردن آدما به روشای درمانیه؛ از مهم ترین دواها واسه شفا، «عسل» است، عسل یه ماده غذائی بسیار مغذی و مقوی و شهدی شیرین و غلیظه که زنبور عسل پس از تغذیه از گیاهان جور واجور، اونو می سازه.

عسل در قرآن کریم

خدا هم قرآن کریم و هم عسل رو شفا بخش نامیده س؛ قرآن کریم در آیه ۵۷ سوره یونس می فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْکُم مَّوْعِظَهٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَهٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ»؛ ای مردم به یقین براى شما از طرف پروردگارتون اندرزى و درمانى براى چیزی که در سینه‏هاست و رهنمود و رحمتى براى مؤمنان اومده.

و در سوره نحل آیات ۶۸ و ۶۹ به خواص شفابخش عسل اشاره میکنه: «وَأَوْحَى رَبُّکَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّاَعْرِشُونَ. ثُمَّ کُلِی مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُکِی سُبُلَ رَبِّکِ ذُلُلًاَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِیهِ شِفَاء لِلنَّاسِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَهً لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ» «و خدا به زنبور[ان] عسل وحی کرد که در کوهها و درختان و بلندیا منزل گیرید. بعد از همه میوه‏ها بخورین و راههاى پروردگارت رو فرمانبردارانه بپوىید [اون وقت] از درون [شکم] اون شهدى که به رنگهاى گوناگونه بیرون مى‏آید در اون براى مردم درمانىه. راستى در این [زندگى زنبوران] براى مردمى که تفکر مى‏کنن نشونه [قدرت الهى] است؛ قرآن کریم در آیات دیگری از زنبور به عنوان یه نشونه الهی یاد می کنه که واسه دوری از تفصیل بحث به اونا نمی پردازیم و به تبرک همین دو آیه کفایت می کنیم.

معجزه عسل

نگارنده سالهاست با معجزه عسل آشنا شده و با تجربه اون، از خواص اون در درمان سریع و ثمربخش بیماریای جور واجور حیرت زده شده ام؛ با تغذیه عسل و ترکیب اون با مواد غذائی دیگه، میشه به پیشگیری خیلی از بیماریا پرداخت هم اینکه از عسل یا ترکیبی از اون میشه به عنوان «ضماد» خیلی از بیماریای جلدی و سوختیا رو درمان کرد که تشریح اون فرصت مفصل دیگری می خواد.

طبیبان و حکما از زمانای قدیم به اهمیت عسل اطلاع داشتن و در طب اسلامی مباحث مفصلی درباره فایده های درمانی عسل اومده. «ابوعلی سینا» در کتاب «قانون» پزشکی خود، نسخه های زیادی با عسل و موم تجویز کرده.

ایشون می‏گوید: «عسل در طولانی کردن عمر و حفظ قدرت و توان انجام کار در سنین بالای عمر، موثر و مؤثره» و در ادامه می‏گوید: «اگه می‏خواهید جوونی خود رو محفوظ دارین عسل بخورین. کسائی که سن اونا از ۴۵ بالاتر می‏رود، باید به طور منظم عسل رو به خصوص با گردوی کوبیده بخورن.»

مخلوط عسل با آرد واسه جراحات سطحی به خصوص به صورت ضماد خوبه. مریضی‏های ریوی و مراحل اولیه مریضی سل رو می‏توان با مخلوطی از «عسل و گلبرگ گل سرخ»، درمان کرد. این مخلوط اگه هنگام صبح و قبل از ظهر میل شه، بهترین نتیجه رو داره. عسل به مقدار کم در درمان بی‏خوابی هم کاربرد داره؛ اگه عسل رو گرم کرده و به طور تکراری روی زخم‏ تازه بمالند، اون زخم‏ها رو زود به ‏هم می‏آورد .اگه اونو با نمک مخلوط کرده و به طور تکراری بر لکه‏های کبود بمالند، درمان کننده س.

به گفته استاد حسین خیراندیش؛ رئیس موسسه تحقیقات حجامت ایران، تعدادی از جانبازان حادثه آتیش سوزی مسجد ارگ تهران، که پزشکان متخصص سوختگی از درمان اونا ناامید بودن، با عسل درمان شده و مراحل درمان اونا ثبت و به تأیید پزشکان رسیده.

طبیعت عسل گرمه. از این رو واسه درمان خیلی از بیماریای سرد مانند مشکلات به وجود اومده به وسیله سودا و بلغم می تونه مفیسد باشه. با تغذیه عسل یا ترکیبی از اون با گیاهان داروئی یا میوه ها، می توان خیلی از بیماریای عصبی، روحی، گوارشی و عفونی رو درمان کرد. اما از همه اینا مهم تر آشنائی با یه عسل خوبه. فعلاً فرض می کنیم واسه اضافه کردن به سفره غذائی یومیه خود نیازمند آشنائی با عسل خوب هستیم.

عسل چیه

عسل شهدی شیرین، غلیط و چسبناکه که یه جور زنبور اونو جفت و جور می کنه؛ زنبور عسل، براساس استعداد ذاتی و خداداد خود، گلای به درد بخور و شفابخش رو دست چین کرده و عصاره اونو گرفته و پرورانده و به آدم هدیه میده. این هدیه، پر از مواد غذایی زندگی بخشه و می تونه خیلی از نیازای غذایی آدم رو برطرف کنه. چون زنبور، بهرتین املاح و ویتامینای گیاه رو که در گل تجمع کرده، دریافت می کنه و اونو به شکل شهدی می پروراند که توانایی جذب فوق العاده ای در خون آدمی داره؛ اون طور که در آیه ۶۹ سوره نحل هم به اون گفته شد و در بازار هم دیده می شه، عسلا رنگای مختلفی دارن. این رنگای جورواجور حاصل تغذیه زنبور از گیاهان مختلفه.

در بازار ایران، بیشتر عسل به رنگای مشکی، قهوه ای روشن و تیره، به رنگ عقیق و سرخ مایل به زرد، سبز یشمی و… است. تا حدودی از رنگ عسل میشه به نسبت عسل با محیطی که زنبور در اون زیسته آشنا شد. هم اینکه عطر و بوی عسل نواحی جور واجور، متنوعه. عسل زنبور کوهستانای پر درخت جنگلای مازندران، گیلان، جنگلای حیران و نواحی کوهستانی اردبیل، رنگی مشکی و تیره دارن.عسل زنبوری که از باغات میوه در کوهستانای آذربایجان غربی، تغذیه می کنه، بیشتر «سرخ مایل به زرد» است. زنبورهایی که از نواحی «استپ» مخصوصا از «گون» تغذیه می کنن، مانند کوهستانای طالقان، الموت، خمین، گلپایگان و… به رنگ «سبز مایل به یشمی» است. عسل نواحی کاشان، قمصر، نیاسر و… مثل گلای محمدی «سرخ» و «معطر» هستن.

عطر، طعم و خواص تغذیه ای و درمانی این عسلا، کمی فرق داره مثلاً عسل سیب یا عسل گون، واسه بعضی از بیماریا تاثیر بیشتری دارن. ورود به جزئیات ولی تخصص فوق العاده ای می خواد که بالاتر از حوصله این بحثه.

عسل خوب و بد و شکلای جور واجور اون

ابن سینا می‏گوید: «عسل بسیار خوب اون هستش که به طور کامل شیرین و خوشبو بوده و رنگش مایل به سرخی باشه.» کیفیت و تاثیر عسل خوب و طبیعی چندین برابر عسل نامرغوب و مصنوعیه البته پیشنهاد می شه حتی اگه عسل خوب و نامرغوب در دسترس ندارین، دست از عسل نامرغوب هم ورندارید چون در تولید همون عسل نامرغوب هم از روند تولید عسل طبیعی استفاده شده یا عسل طبیعی در اون مخلوط شده و می تونه تا حدودی آثار عسل رو در خود داشته باشه.

اما عسل مصنوعی استفاده نکنین و به جای اون، واسه تغذیه شکلای جور واجور شیره ها و شهدهای طبیعی دیگه مانند شهد خرما و شیره انگور و کشمش رو به سفره غذائی خود اضافه کنیدخوبه. اما یادتون نره که عسل خوب و طبیعی رو زنبور با وحی الهی واسه شما جفت و جور کرده اما عسل تقلبی رو شیادان با وسوسهای شیطانی و واسه سودجوئی ظاهری جفت و جور کردن. چیزی که زنبوردار زحمت کش و مومن با پایه غرایز خدادادی زنبور به شما عرضه کرده تا چیزی که یه شیاد عرضه می کنه، ارزش غذائی و درمانی مساوی نداره؛ در ادامه به شکلای جور واجور عسل خوب و بد اشاره کنیم.

الف: بهترین عسل، عسلیه که زنبور اونم زیستی طبیعی و بدون دخالت آدم داشته. این زنبور در کوهستانا شکاف صخره ها و درختا، لونه ساخته و کارخانه عسل سازی خود رو بدون مراقبت و دخالت آدم ترتیب میده. نمونه این عسلا رو گروههایی از افراد با تجربه در صخره نوردی و جمع آوری عسل، جمع کرده و در بازارها عرضه می کنن. قیمت این نوع عسل، به دلیل محدودیت اون و سختی جمع آوری اون، بسیار بالاست. به دلیل محدودیت وجود اون در بازار و قیمت بالای اون، استفاده عادی اون واسه خونواده ها به صرفه و سخته. ممکنه بعضی از عسلایی که بدین نام در بازار فروخته می شه هم از این جنس نباشه به خاطر همین پیشنهاد می کنیم در جفت و جور اون حتماً به افراد مطمئن مراجعه کنین. گاه شیادان با اضافه کردن قیمت کالای نامرغوب مردم رو فریب میدن. حتماً قیمت بالا نشونه خوبی عسل نیس. من سالهاست عسلای خوب و طبیعی با قیمت تقریباً پائین جفت و جور می کنم.

ب: عسل خوب، که واسه استفاده عادی میشه بدون دسترسی داشت، عسلیه که زنبور اونو زنبورداران پرورش میدن و اونو در کندوها و اقلیمای مناسب نگه داری می کنن و زنبور با تغذیه طبیعی، به جفت و جور عسل اقدام می کنه.

ج: عسل نامرغوب و تقلبی، به دو روش جفت و جور می شه.

در روش اول، زنبور بازم در روند تولید دخالت داره. در این روش به جای تغذیه طبیعی زنبور، به اون ترکیبی از مواد غذائی مصنوعی می خورانند و زنبور با اینحال تغذیه عجیب، با پردازش طبیعی محصول خود رو عرضه می کنه. این نوع عسل بازم مفیدتر از عسلیه که در روش دوم جفت و جور می شه.

در روش دوم، که ساده تره زنبور از نیمه راه دخالتی نداره. یا حتی ممکنه زنبوردار زحمتکش، همه در روند تولید عسل نامرغوب نقشی نداشته باشه و واسطه ها عسل مرغوب اونو به عسل نامرغوب تبیدل کنن. در این روش، مقداری از عسل خوب و طبیعی، با موادی شیرین دیگری مانند شیره انگور، شیره خرما، شیره کشمش، توت و… یا ترکیبی از مواد گلوکزی مثل آب و قند، قند و آب میوه ها، عسلک و… مخلوط می کنن.

د: عسلی که اصل نیس؛ بدترین نوع عسل، چیزیه که ۱۰۰ درصد مصنوعی بوده و اصلاً عسل نیس و یه شهد تقلبیه. در این روش، شهد تقلبی تشکیل شده از مواد گلوکزی رو که از شکلای جور واجور شهدها، شربتا قند، آبمیوها، شیره نیشکر و یا میوه هایی مانند خرما، خربزه، هندوانه، کدو، توت و … رو با تغلیظ آب به روش مصنوعی و صنعتی جفت و جور می کنن. حالا خوبیش اینه این نوع عسل، در کشورای صنعتی جفت و جور می شه و کمتر در ایران به تولید اون توجه شده. در بازارهای ایران، بیشتر عسلای نامرغوب به دو روشی که در بالا گفتیم ساخته می شن و اینجوری کمی از خواص عسل خوب رو دارن.

روش شناسایی عسل خوب و مرغوب

تنوع عسل خوب و مرغوب در اقلیمای جور واجور، از گذشته شناسائی عسل خوب رو سخت می کرد. حال با ورود عسل نامرغوب به بازار و طمع ورزی افراد سودجو، این شناسائی مهارت خاص ای می خواد؛ بعضی فکر می کنن طعم، رنگ، اندازه چسبندگی، اندازه رطوبت، شعله ور شدن یا نشدن، شکرک زدن یا نزدن و… نشونه های خوبی واسه شناسائی عسل مرغوبه اما این نشونه ها هیچکدام قطعی نیس چون طعم، رنگ و اندازه رطوبت عسل، رابطه مستقیمی با محیطی که زنبور در اون تغذیه کرده، داره.

اگه تجربه کافی واسه شناسائی عسل خوب ندارین، فعلاً به مشخصات و استانداردهایی که نهادهای مسئول واسه تولید کنندگان اجناس کلی، تعریف کردن اکتفا کنین. آزمایشگاهای معتبر واسه تشخیص خلوص عسل و محاسبه اندازه قند افزودنی به اون به مصرف کنندگان کمک می کنن. هنگام خرید عسل می تونین به پروانه های بهداشتی فرستاده شده از سازمان دامپزشکی کشور، پروانه بسته بندی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا پروانه استاندارد توجه کنین.

البته نشانای شرکتای مشهور حتماً اجناس خوب عرضه نمی کنن. هم اینکه خیلی از اجناس طبیعی و خوب، نشون و علامت نهادهای مسئول یا تولیدکنندگان مشهور رو ندارن. پس اگه به فروشگاه های معتبر و افراد امین دسترسی دارین، واسه جفت و جور عسل به اونا مراجعه کنین تا خودتون به شناسائی عسل خوب مهارت یابید.

به قول دکتر «اسفندیار رشید زاده» عسل شناس و زنبوردار نمونه کشور «واسه مصرف کننده یه راه بیشتر واسه تشخیص عسل موجود نیس؛ اونم به کار گیری ابزارهاییه که بدن در اختیارش گذاشته. با چشمانش شکل ظاهری عسل رو آزمایش می کنه، با بینی اش اونو بو می کنه، با زبونس اونو مزه مـزه می کنه اگه مجموعه باب طبعش بود، اگه عسل به خصوص عطر و طعم گله ها رو داشت این عسل، عسل واقعی (طبیعی) است و ارزش اونو داره که بهای اونو در حد مناسب بپردازه.»

در ادامه به چند روش ساده تر واسه شناسائی عسل مرغوب اشاره می کنم. اما یادآوری می کنم که اول اینکه به یکی از این روش ها، نباید کفایت کرد. در ثانی، به دلیل تنوع اجناس مرغوب به دلیل محیطای اقلیمی متفاوت، ممکنه یه محصول مرغوب مشکوک جلوه کنه.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *