اثبات مطلق؛پایان نامه جرم قتل در حقوق ایران

در جایی که ممتنع، دلیل اصلی نتیجه مجرمانه باشه و از نظر عرف قاتل به حساب آید، یعنی مرگ مستند به نبود مانع که جزئی از دلیل تامهه، باشه نه بقیه اجزا، این دلیل آوردن درسته؛ ولی در مواردی که اینجور رابطه سببی و استنادی وجود نداشته باشه، صرف ترک همکاری باعث نمی‏شه که تارک مجرم به حساب آید. در ادامه، در تبیین دیدگاه مختار میاد که فقط در شرایط خاصی نبود مانع، جانشین دلیل تامه می‏شه و نقش بقیه اجزای دلیل از نظر عرف ندیده گرفته می‏شه. مثلاً، عابری مشاهده می‏کنه که فردی در رودخانه‏ای در حال غرق شدنه یا در محاصره آتیش قرار گرفته، و اون با وجود توانایی و نبود خطر، از مساعدت لازم دوری می‏کنه. در اینجور موردی، نمی‏توان از نظر عرف قتل رو فقط به دلیل دوری از کمک، مستند به اون دونست.

این دیدگاه از دید زندگی اجتماعی و چیزای مهم اخلاقی و گسترش فرهنگ همکاری، قابل توجیه س؛ چراکه آدم رو مجبور می‏کنه تا موقع شرایط خطرناک و اضطراری به کمک هم‏نوعان خود بشتابد و منافع فردی خود رو فدای بقیه کنه. از این‏رو، می‏توان تارک رو به دلیل ارتکاب جرم خاص و نبود کمک به افراد نیازمند و در خطر براساس موازین فقهی تعزیر و طبق قانون «دوری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی» مصوب ۱۳۵۴ محاکمه و مجازات کرد، ولی به‏خاطراشکال‏فوق‏نمی‏توان اون رو مسئول قتل دونست.

۲-۳-۴-۳- مسئولیت براساس قانون یا التزام شخصی

روتر فرانسوی و فویرباخ آلمانی در اوایل قرن نوزده، این نظریه رو بیان داشته‏ان که تارک در صورتی مسئوله که براساس قانون یا التزام شخصی، مکلف به انجام عمل نجات‏بخش باشه. یعنی، مسئولیت تارک فعل به وجود اومده توسط اون هستش که ایشون وظیفه اقدام داشته باشه ولی به این وظیفه خود عمل نکنه؛ چون وقتی قانون انجام عملی رو بر شخص ممتنع واجب کرد، نسبت به نتیجه‏ای که مترتب بر امتناعش می‏شه، اون رو مسئول به حساب می‏آورد؛ چون از نظر قانون مجبور به جلوگیری از اون می‏باشه. از طرف دیگه، وقتی متهم در مورد انجام کاری معتقد شد، نسبت به نتیجه‏ای که در اثر نبود اجرای تعهد حاصل می‏شه، مسئوله. مثلا، اگه شخصی طبق قرارداد، معتقد شده باشه که همیشه فرد نابینایی رو در اثنای راه رفتن کمک و راهنمایی کنه و یا به زمینگیری آب و غذا بده، اگر طبق تعهد خود عمل نکنه و اولی به خاطر سقوط در چاهی و دومی از شدت تشنگی و گرسنگی بمیرد، مسئول مرگ اونا هستش.

البته منشأ ایجاد این وظیفه می‏تونه قانون، قرارداد، وجود رابطه خاص، ایجاد خطر اولیه به وسیله شخص و آخرسر، پذیرش مسئولیت اختیاری از دیگری از طرف تارک باشه.

– کامل سعید، توضیح‏الاحکام العامه فى قانون العقوبات، ص ۲۰۷ / جندى عبدالمالک، الموسوعه الجنائیه، ج ۵، ص ۶۹۱ / مصطفى العوجى، القانون الجناى العالم، النظریه العامّه للجریمه، ۱۹۹۸، جزء اول، ص ۴۱۳.

– همون، ص ۴۱۴.

– حسین میرمحمّد صادقى، حقوق کیفرى اختصاصى جرایم علیه افراد، ص ۳۰.