پایان نامه های سری دوازدهم

مقاله دانشگاهی – شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر تقویت فرهنگ ‌سازمانی مبتنی بر ارزش ‌های …

۲- پرداخت خوب
۳- وجهه اعتبار
رضایت از زندگی
شکل ‏۲‑۳- اثر عوامل کاری و غیر کاری بر کیفیت زندگی
مردم‌داری در کار
یعنی هر نوع برخورد و رفتاری است که موجب نزدیک شدن مردم یا زیردستان با مدیر می‌شود به‌گونه‌ای که انس و الفت میان آنان را زیاد می‌کند.( اسماعیلی و یوسف زاده، ۱۳۹۱). همچنین می‌توان گفت که مردم‌داری از بزرگ‌ترین توصیه‌های دینی و اخلاق مسلمانی است؛ و مردم‌داری یعنی با مردم بودن، در خدمت بندگان خدا، و شریک درد و رنج و غم ایشان بودن، با آنان همراهی و همدردی کردن و خلاصه خدمتگزار و غمخوار عیال خداوند( الناس عیال الله) بودن. این نشانه، نشانی و راز حیات یک مسلمان و یک فرهنگ و جامعه‌ی اسلامی است، ( ندیمی ، ۱۳۸۶)
مؤلفه‌های مردم‌داری
الف) تکریم ارباب‌رجوع
ارباب‌رجوع کسی است که برای مطالبه حقی به سازمان یا اداره مراجعه می‌کند. حق او ممکن است سوأل درباره موضوعی یا گرفتن معرفی‌نامه و یا امتیاز معینی باشد. بنابراین فرقی نمی‌کند ارباب‌رجوع برای دریافت خدمت در برابر زحمت، پرداخت پول، عضویت در جامعه و یا … به سازمان یا اداره مراجعه کند و توانایی بالفعل و یا بالقوه دریافت خدمت، قوه تشخیص کیفیت و کمیت خدمت و میزان آن را دارا باشد، بلکه مهم ارائه خدمت صادقانه و برگزیدن رفتار مناسب و درخور شأن وی است. ( کلهر،۱۳۸۳) مسئله ارباب‌رجوع و رضایت وی، امروزه جزء مباحث پایه‌ای هر سازمان خدماتی و یا تولیدی است. ارباب‌رجوع، عضوی از سازمان تلقی می‌شود، که رضایت او مستقیماً منجر به توسعه، پایداری و خوش‌نامی سازمان می‌شود، به شکلی که تأثیر نظرات ارباب‌رجوع در تصمیمات سازمان و برقراری نظام پیشنهادی و نظرسنجی از مراجعان موجب افزایش اثربخش خدمات مورد انتظار وی و حتی باعث پاسخگویی بیشتر، خلاقیت در تصمیمات و محقق شدن عدالت خواهد شد.( اوسبرن و پلاستریک[۹۰]،۱۹۹۷) به‌طورکلی تکریم ارباب‌رجوع و تأمین رضایت آن‌ها، از اولویت‌های یک سازمان است. مقوله رضایت ارباب‌رجوع علاوه بر تنظیم روابط اجتماعی و انسانی حسنه میان افراد، در پایداری و خوش‌نامی سازمان تأثیرگذار است. ارزش قائل شده برای وقت، انرژی، هزینه‌های مردم و به‌طورکلی ارزش نهادن به کرامت انسانی افراد، ازجمله مباحثی است که در قالب مباحث مردم‌گرایی قرار می‌گیرد(سالاری راد و صالحی،۱۳۹۱)
ب) کار گروهی
گروه‌ها شالوده بسیاری از بهبودها در عملکرد سازمان‌ها هستند. امروزه گروه‌ها در سازمان‌ها جنبه اجتناب‌ناپذیری از زندگی سازمانی به‌حساب می‌آیند و سازمان‌های مولد باوجود گروه‌های کاری است که می‌توانند به حیات خود تداوم بخشند. تعاریف بسیاری از گروه‌های کاری شده است. گروه را می‌توان بر اساس ادراکات افراد تعریف کرد؛ یعنی اگر افراد، خود را در گروه ببینند، گروهی وجود خواهد داشت.(گوآناریس[۹۱]،۲۰۱۰) همچنین گروه را می‌توان ازنظر ساختار مدنظر قرارداد. گروه را می‌توان با توجه به مفهوم انگیزش تعریف کرد، یعنی مجموعه‌ای از افراد که موجودیت جمعی آن‌ها برای افراد مغتنم باشد.(شاهسونی،۱۳۸۸) سرانجام اینکه گروه را می‌توان تعامل میان فردی دانست؛ یعنی میزان ارتباطات و تعامل افراد با یکدیگر در طی زمان. (نصر اصفهانی،۱۳۸۶) یا ترکیب این رویکردهای مختلف در تعریف گروه، آن را می‌توان مجموعه‌ای از افراد دانست که هدف یا مقصد مشترک و احساس تعلق به یکدیگر دارند و سعی می‌کنند در یکدیگر تغییر ایجاد کنند(مقدم،۱۳۸۷) دلایل اهمیت گروه و داشتن ارتباط مؤثر در آن ازاین‌قرار عبارت است:
اغلب ساعات کارکنان و مدیران در گروه‌ها می‌گذرد. افراد به اجتماعی بودن و روابط اجتماعی نیاز دارند. گروه‌های کاری، گروه‌های اجتماعی، گروه‌های تحصیلی و گروه‌های خانوادگی بخشی مهمی از اوقات انسان‌ها را به خود اختصاص می‌دهند(افجه،۱۳۸۹)
ضرورت آشنایی با نحوه تصمیم‌گیری و حل مسائل توسط گروه. مسائلی درگروهای کاری در سازمان به وجود می‌آید که به تصمیم‌گیری و حل‌وفصل توسط اعضای گروه نیاز دارد. اگر فرد با نحوه تصمیم‌گیری و حل مسائل سازمان توسط اعضای گروه آشنا شود، مهارت‌هایش برای تصمیم گیری افزایش خواهد یافت و از عضویت در گروه و کار گروهی نیز لذت خواهد برد(افجه،۱۳۸۹)
کاهش اضطراب و عدم اطمینان در کار با دیگران. آموختن اصول ارتباطات گروهی . به کار بستن توصیه‌های آن برای پیشرفت کیفیت ارتباطات می‌تواند موجب کاهش اضطراب و عدم اطمینان و حیت حذف آن‌ها در هنگام کار با گروه شود(رضایان،۱۳۸۵)
درک بهتر یکدیگر. عضویت در گروه موجب شناخت یکدیگر خواهد شد( اصفهانی و همکاران،۱۳۹۱)
معیارهای مردم‌داری در مدیریت اسلامی
الف)حسن خلق: اخلاق خوب با زیردستان از مهم‌ترین معیارهای مردم‌داری در مدیریت اسلامی است. در اهمیت این معیار، همین بس که رسول خدا(ص) می‌فرمایند: « اجر خوش‌خوی همانند اجر روزه‌دار شب‌زنده‌دار است»[۹۲]. امام محمدباقر(ع) نیز می‌فرمایند: « باایمان ترین مردم خوش‌خوی ترین آن‌هاست»[۹۳] مدیر می‌تواند بااخلاق خوب خود، مردم را گرد خود جمع کند و در بسیاری از مشکلات، از آنان بهره‌مند شود، چنان‌که خداوند درباره پیامبر به همین مطلب اشاره می‌کند و می‌فرماید: « حسن خلق و مهربانی با مردم، رحمتی است از جانب خداوند، و اگر تندخو و سخت‌دل بودی مردم از اطرافت پراکنده می‌شدند[۹۴]» بدخلقی مدیر موجب وحشت مردمان و سبب از بین رفتن انس و الفت میان آنان می‌گردد[۹۵]. مدیر باید بااخلاق مناسب خود، الگویی برای زیردستان و مراجعه‌کنندگان باشد
ب)توجه به زیردستان و خدمت به آنان: از معیارهای دیگر مردم‌داری، توجه به زیردستان و خدمت به آنان است. پیامبر گرامی(ص) می‌فرمایند: « رئیس گروه خدمتگزار آن‌هاست[۹۶]» مدیر باید با خدمت و توجه به مردم، هزینه‌های آنان را سبک کند، زیرا این کار آثار مثبتی بر جای خواهد گذاشت؛ همان‌گونه که حضرت علی(ع) به مالک اشتر توصیه می‌کند:« وقتی هزینه‌های مردم را سبک می‌گردانی، این کار نباید برایت گران آید، زیرا آن اندوخته‌ای است که مردم با آباد کردن شهرها و آراستن آبادی هیت به تو بازمی‌گردانند، نیز ستایش آنان را به خود جلب کرده‌ای، و از آنکه عدالت از میانشان گسترانیده‌ای شادمانی»
ج)در دسترس مردم بودن: مدیر باید برنامه‌های خود را به‌گونه‌ای تنظیم کند که مردم بتوانند در صورت نیاز، به نزد او بردند و مشکلاتشان را مطرح کنند، یعنی مردم باید همیشه در دسترس مردم باشد. به‌عبارت‌دیگر، مردم باید بتوانند صدای خود را به گوش مدیر برسانند. از پیامبر اکرم(ص) نقل‌شده است: « کسی که در مسئولیت کارگشایی مسلمانان، در به روی بیچاره و ستم دیده و حاجتمند ببند خداوند نیز به هنگام حاجتمندی است درهای رحمت خود را به رویش می‌بندد[۹۷]» (اسماعیلی و یوسف زاده، ۱۳۹۱)
مؤلفه‌های بهبود مستمر
الف)مشورت
دین اسلام به نظرخواهی از دیگران و مشورت اهتمام خاصی دارد. وجود آیاتی در باب مشورت و سوره‌ای به نام شوری در قرآن دال بر اهمیت این امر است. آیه ۱۵۹ آل‌عمران که می‌فرمایند« ای پیامبر از رحمت خداست که با مسلمانان نرم خو بوده و هستی. اگر خشن و سخت دل بودی از دور تو پراکنده می‌شدند. خطاکاران آنان را عفو کن و برایشان آمرزش بخواه و در کارها با آن‌ها مشورت کن» از این آیه به‌خوبی استفاده می‌شود که مشورت در اسلام مهم بوده و حتی رهبران امت هم باید برای اداره امور کشور با امت بر اساس شرایطی مشورت کنند(غفاری هشجین و علیزاده، ۱۳۹۰)همچنین در دیدگاه امام خمینی(ره)، مشورت از سازوکارهای بیرونی مهار قدرت( اخوان کاظمی، ۱۳۸۶) به شمار می‌آید. امام (ره) مشورت را مهم‌ترین سازوکار جلوگیری از اشتباه ولی‌فقیه در تصمیم‌گیری می‌داند و از همین رو، به رهبران پس از خود توصیه می‌کند« در امور مهم با کارشناسان مشورت کنید[۹۸]» (غفاری هشجین و علیزاده، ۱۳۹۰)
ب)اندیشه ورزی
اندیشه به معنای« تلاش ذهنی برای شناخت» به‌کاررفته است. ( انوری، ۱۳۸۷)اندیشه ورزی، یا خردورزی یا عقل‌گرایی یعنی به رسمیت شناختن عقل بشری برای رسیدن به شناخت و معرفت است، و چگونه اندیشیدن را به انسان می‌آموزد و این خرد انسان است که ملاک تمایز او با سایر جانداران است و این اصالت عقل به معنای تکیه‌بر اصول عقلی و منطقی است(بیات،۱۳۸۱و پارکینسن[۹۹]،۱۳۸۱؛ فولیکه[۱۰۰]، ۱۳۷۰، نوربخش گلپایگانی،۱۳۸۰) و فرد خردورز یعنی، عاقل، آگاه و هوشیار( دهخدا، ۱۳۷۲) یکی از ابعاد نظام تربیتی اسلام و در رأس آن تعلیمات قرآن کریم، دعوت به اندیشیدن و بهره‌مندی از نیروی فکر است( ملکی، ۱۳۸۲). در این آیین الهی که نخستین پیامش با فعل امر بخوان آغازشده است و عنوان کتاب مقدس و آسمانی‌اش قرآن به مفهوم خواندنی است، فراوان پیروانش را مصرانه به خواندن، دیدن، شنیدن و سیروسفر کاوشگرانه در زمین دعوت می‌نماید و به انسان هشدار می‌دهد که علت اصلی کفر و انحراف، عدم اندیشه ورزی و تفکر است و دراین‌باره همین بس که می‌فرماید« و یجعل الرجس علی الذین لا یعقلون[۱۰۱]» آنچه در دنیای کنونی انسان را قادرمی سازد تا خود را با سلاح علم، هنر، اخلاق و معنویت مجهز سازد، قدرت فکری اوست(شریعتمداری،۱۳۸۲)
اصول اندیشه ورزی: اصول اندیشه ورزی به‌طور مختصر عبارت از قائل شدن اعتبار و حجت برای عقل و شناختن ان به‌عنوان ملاک استنباط و استدلال برای کسب معرفت واقع و دادن حق انتخاب و اختیار به عقل و بی‌توجهی به مانع درونی، مانند ترس، حسد، تعصب و … که مانع درست اندیشیدن و انتخاب درست عقلانی است، یا رفع موانع بیرونی مانند خرافه، مغلطه، جوسازی، . هر عامل محدودکننده دیگری که عقل را از رسیدن به حقیقت بازدارد(سالارزئی و علی عسگری، ۱۳۹۲)
ج)خلاقیت
خلاقیت[۱۰۲]یک فرایند ذهنی است مرکب از قدرت ابتکار و انعطاف‌پذیری. خلاقیت هر حسی را دربرمی گیرد، بینایی، بویایی، شنوایی، چشایی و شاید حتی ماورای حس را، بسیاری از آن نامرئی، غیرکلامی و ناهشیار است. برخی از محققان ( ویلسون[۱۰۳]،۱۹۵۶؛ کراچفیلد[۱۰۴]،۱۹۶۲) خلاقیت را نقطه مقابل « همنوایی[۱۰۵]» می‌دانند و به نظر آن‌ها خلاقیت یعنی عقاید اصیل[۱۰۶]، نظریات متفاوت و نحوه متفاوت نگریست به مسائل. لوفرانکویس[۱۰۷] معتقد است: همان‌گونه که هوش خیلی پایین همان «کودکی» است، خلاقیت خیلی هم همان «معمولی بودن» است. سطوح خلاقیت به نظر آی .آر، تایلور[۱۰۸]:
خلاقیت بیانی[۱۰۹]: همانند ترسیم خودبه‌خودی کودکان
خلاقیت بارآور[۱۱۰]: همانند تولیدات هنرمندان یا دانشمندان
خلاقیت ابداعی[۱۱۱]: که از طریق تغییرات و پیشرفت حاصل می‌شود
خلاقیت اختراعی[۱۱۲]: که در آن هوش و ذکاوت با روش‌ها و فنون آشکار می‌شود
خلاقیت ظهوری[۱۱۳]: جایی که یک اصل یا فرض جدید وجود دارد و در حول آن، مکاتب و حرکت‌های تازه و مانند آن‌ها شکوفا می‌شوند(باباپور خیر الدین، ۱۳۷۸)
ازنظر وبر خلاقیت عبارت است از ظرفیت دیدن روابط جدید، پدید آوردن اندیشه‌های غیرمعمول و فاصله گرفتن از الگوی سنتی تفکر درواقع افراد خلاق دارای توانایی هستند که می‌توانند مسئله را از جنبه‌های مختلف بررسی کنند و در مدت کوتاهی ایده‌ها و راه‌حل‌های متعددی پیشنهاد نمایند که بسیاری از آن‌ها تازگی دارند و قبلا برای حل این مسئله به کار نرفته‌اند( کالانتول[۱۱۴]،۲۰۰۲).
د)یادگیری
عبارت است از ایجاد تغییر به نسبه دائمی براثر تجربه. این کار را می‌توان از راه تجربه‌ی مستقیم( اجرای عمل) یا غیرمستقیم( مشاهده) انجام داد. صرف‌نظر از وسایلی که یادگیری به‌وسیله‌ی آن‌ها صورت می‌گیرد، یادگیری را نمی‌شود در عمل اندازه‌گیری کرد. (موسوی، ۱۳۸۴) در کل یادگیری فقط زمانی حاصل می‌شود که شخصی، رفتاری متفاوت از خود نشان می‌دهد، مثل زمانی که معرفت خویش را نسبت به تحقیق جدید بروز می‌دهد، یا کاری را انجام می‌دهد که پیشتر قادر به انجام دادن آن نبوده است. ازاین‌رو، تغییرهای رفتاری را که صرفا ناشی از رشد و بالا رفتن سن است یا در اثر خطا حاصل می‌شود، نمی‌توان یادگیری قلمداد کرد. بااین‌حال، اگر شخص زیان‌دیده‌ای موفق به کشف راه‌هایی شود که بتواند خود را با توانایی های خویش تطبیق دهد، می‌توان این رفتار جدید را یاد گرفته‌شده تلقی کرد.( موسوی، ۱۳۸۴)سیف، یادگیری را به‌عنوان« فرایندی که به‌وسیله آن دانش از راه تغییر شکل تجربه ایجاد می‌شود» تعریف کرده است ( سیف،۱۳۸۹) و همچنین یادگیری به فرانید ایجاد تغییر نسبتا پایدار در توان رفتاری[۱۱۵] که حاصل تجربه گفته می‌شود و نمی‌توان آن را به حالت‌های موقتی بدن مانند آنچه در بیماری، خستگی، یا مصرف دارو پدید می‌آید نسبت داد ( کدیو،۱۳۸۳)یادگیری یا هر بینشی که تعریف شود، اساس رفتار افراد را تشکیل می‌دهد و نخستین صفت مشخص آن تغییر است. از طریق یادگیری فرد با محیط خود آشنا می‌شود، در مقابل محیط ایستادگی می‌کند، از محیط برای تأمین احتیاجات خود استفاده می‌نماید، گاهی محیط را تحت تسلط و فرمان خود درمی‌آورد و زمانی خویشتن را با آن سازگار می‌سازد ( شریعتمداری، ۱۳۸۷)لازمه تحقق اهداف آموزشی، یادگیری مطلوب است و برای رسیدن به این مهم بهتر است از اصول آن پیروی کنیم:
ایجاد انگیزه یادگیری در فراگیران
توجه به این اصل که یادگیری فرایندی است فعال نه انفعالی
راهنمایی و تشویق فراگیران
تأمین مواد و منابع آموزشی مناسب با اهداف آموزش
فرصت دادن برای ممارست و مرور مطالب

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  ۴۰y.ir  مراجعه نمایید.