مفهوم مباشر//پایان نامه درباره اجتماع اسباب

هروقت شخصی عدواناً به مال یا جون دیگری کلاً یا بعضی وقتاً با آلات یا بدون آلات ضرر وارد کنه طوریکه خسارت وارد شده رو بشه به ایشون مربوط کرد و به وسیله فاعل عمل به هدف اصابت کرده باشه اون شخص مباشر و ضامن جبران خسارته. اصطلاحاً جنایت مستقیماً و به وسیله خود جانی بدون هیچ گونه واسطه ای مرتکب شده باشه. مانند تحریک کردن سگ درنده و وحشی واسه دریدن لباس عابرین.

محقق بودن بخش عمد یا از دست دادن عمد، قصد یا از دست دادن قصد در مسئولیت مدنی تلف کننده و وارد کننده خسارت اثری نخواد داشت و در هر صورت شخص وارد کننده ضرر مقصره، در واقع میشه گفت وجود تقصیر شرط ضامن شناختن فرد در بحث اتلاف و مباشرت نیس حتی در حقوق مدنی شخص دیوونه ،نابالغ، سفیه هم در صورت اتلاف مال غیر (عمد یا غیر عمد به تقصیر یا بدون تقصیر ) ضامن هستن.

در مباشرت میان عمل جانی و جنایت و ضرر وارد شده رابطه علیّت شرعی باید موجود باشه و لازم نیس تقصیر اثبات  شه چون ممکنه تلف و یا جنایت به طور غیر عمد انجام گرفته باشه اما بازم مسئولیت محقق می شه. اما میان فعل و ضرر وارد شده باید مناسبتی برقرار باشه بدین معنا که اگه فردی با اکراه مجبور به تلف مال دیگری و یا خسارت به جون ایشون شه مباشر در حکم آلت بوده و باید دلیل اقوی رو مقصر دونست.

در منابع فقهی و مواد قانون قانونگذار به شکل واحدی عمل نکرده بود یعنی در ماده ۳۲۰ قانون مجازات اسلامی مصوّب ۷۰ در مورد ختّان که به طفل خسارت وارد می کنه مبنای مسئولت رو شرط تقصیر دونسته و در مورد دکتر و یا دامپزشک مبنای مسئولیت تغییر کرده و مسئولیت اونا مسئولیت محض و بدون تقصیر معرفی شده اما در قانون مجازات اسلامی مصوّب ۹۲ چه در صورت اتلاف،و چه در صورت تسبیب ختان، دکتر و دامپزشک مقصرند مگه اینکه نبود تقصیر به وسیله خود اونا به اثبات برسه.

قانونگذار در ماده ۳۱۷ قانون مجازات اسلامی مصوّب ۷۰ و ۴۹۴ قانون مجازات اسلامی مصوّب ۹۲ طبق تعاریف فوق در مورد مباشرت بیان داشته که هروقت جنایتی مستقیماً به وسیله خود شخص جانی مرتکب شه ضامنه.

[۱]- مشخص، محمد، همون، ج ۳، ص ۲۶۷۹ / عمید، حسن، همون، ج ۲، ص ۲۱۵۵ / انوری، حسن، همون، ج ۷، ص ۶۵۸۸

[۲]- انوری، حسن، همون، همون ص

[۳]- دهخدا، علی اکبر، همون، ج ۱۳، ص ۲۰۰۹۶

[۴]- احمدی شاملو، محمد حسن،۱۳۸۰، فرهنگ اصطلاحات و عناوین جزایی، نشر دادیار، چاپ اول، ص ۴۰۲

[۵]- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مفصل در ترمینولوژی حقوق، ج ۱، ص ۷۸

[۶]- کاتوزیان، ناصر، وقایع حقوقی، صص ۲۸ – ۲۹ / کاتوزیان، ناصر، الزامای خارج از قرارداد، ص ۲۰۴

[۷]- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، همون، همون ج، ص ۱۰۰ / جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، ص ۵/ خمینی، روح الله، (۱۴۲۴ ه. ق.)، تحریر الوسیله، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ نهم، جلد۲، ص ۶۸۸ / زراعت، عباس، همون، همون ج، ص۲۶۴

[۸]- احمدی شاملو، محمد حسن، همون، ص ۴۲۰

[۹]- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، وسیط در ترمینولوژی حقوق، ص ۲۴ / جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، ص ۵

[۱۰]- ماده ۳۲۸ ق.م :” هرکی مال غیر رو تلف کنه ضامن اون هستش و باید مثل یا قیمت اون رو بده مثل اینکه از روی عمد تلف کرده باشه یا بدون عمد و مثل اینکه عین باشه یا سود و اگه اون رو ناقص یا خراب کنه ضامن مشکل قیمت اون ماله.”