مقایسه سبب و شرط//پایان نامه درباره اجتماع اسباب

بند دوم: مقایسه دلیل با دلیل

معنی “دلیل” در برابر” دلیل” قرار میگیره. در کتب کلمه ای دلیل به معنی جهت، بهونه، دلیل و نیاز آمده. از نظر حقوق، دلیل هدف مستقیمیه که شخص واسه رسیدن به اون خود رو معتقد می سازه مانند اجرای تعهد که دلیل بستن عقده و دو طرف واسه رسیدن به اون خود رو معتقد به اجرای تعهدات می کنن.

فلاسفه دلیل رو به معنی چیزی می دونن که از وجود اون وجود معلول و از نبود اون نبود معلول ایجاد میشه. طوری که بین دلیل و معلول اونقدر وابستگی هست که با تحقق پیدا کردن دلیل معلول بدون تأخیر و بدون این دست اون دست کردن به وجود میاد. مانند عقد بیع که به محض تحقق اون مالکیت فروشنده نسبت به ثمن و مالکیت خریدار نسبت به مبیع بدست میاد.

فقها در تعریف معنی دلیل گفتن ” فهو ما یستند الفعل الیه” یعنی چیزی که فعل به اون نسبت داده می شه. مانند اینکه شخصی جراحاتی به دیگری وارد می کنه و این جراحات به دیگر اعضای اون سرایت کرده و موجب مرگ اون می شه. بین دلیل و دلیل از دو جهت میشه قائل به صورت جدا شده از هم شد اول اینکه در تسبیب نبود دلیل باعث نبود حادثه می شه ولی وجود اون ً باعث وقوع حادثه نمی شه به بیان دیگه در بعضی از اوقات با وجود دلیل حادثه اتفاق نمی افته، در حالی که میان معلول و دلیل رابطه نبود و وجود برقراره و این رابطه سرپیچی ناپذیره. دوم اینکه دلیل بدون هیچ واسطه ای معلول رو به وجود می آورد اما دلیل زمینه تحقق نتیجه رو بوجود می آورد اما دلیل تحقق حادثه دلیل نیس بلکه عامل دیگری (مباشر) به عنوان واسطه حادثه رو محقق می سازه.

[۱]- عمید، حسن، همون، ج ۲، ص ۱۵۴۷/ مشخص، محمد، همون، ص ۱۴۳۳/ انوری، حسن، همون، ج ۵، ص ۴۴۷۸/ دهخدا، علی اکبر، کلمه نامه دهخدا، ج ۹، صص ۱۴۲۱۶ – ۱۴۲۱۷

[۲]- آیه ۱۸ سوره محمد ” فقد جاء اشراطها “

[۳]- نراقی، احمد بن محمد مهدی، ۱۱۸۵،۱۲۴۵ ق، عوائد الایام، مکتبه بصیرتی،چاپ سوم، جلد۱،ص ۲۶۸ / جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، ص۳۸۰ / مشخص، محمد، همون، همون ج، همون ص

[۴]- “الشرط: ما یقف علیه اثر المؤثر، و لا ورودی له فی العلیه” / علامه حلی، حسن بن یوسف، قوانین الاحکام، ص۵۸۹ / صادقی، محمد هادی، همون، ص ۷۶ / دهخدا، علی اکبر، همون، همون ج، همون ص/ محقق داماد، سید مصطفی، همون، همون ج ، همون ص

[۵]- دهخدا، علی اکبر، کلمه نامه دهخدا، ج ۱۰، ص ۱۶۰۴۳/ عمید، حسن، همون، ج ۳، ص ۱۷۲۷/ مشخص، محمد، همون، ج ۲، ص ۱۴۴۶/ انوری، حسن، همون، ج ۵، ص۵۰۶۹

[۶]- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، ص ۴۶۶

[۷]- انوری، حسن، همون، همون ج، همون ص/ مشخص، محمد، همون، همون ج، همون ص/ دهخدا، علی اکبر، همون، همون ج، همون ص/ اردبیلی، محمد علی، همون، همون ج، ص۲۵۲ / جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مفصل در ترمینولوژی حقوق، ص ۲۶۱۳

[۸]- دهخدا، علی اکبر، همون، همون ص/ زراعت، عباس، همون، ص ۲۸۶